އޮތީ ދެ ގޮތް، ގައުމު ބަނގުރޫޓުވުން ނުވަތަ ފައިސާ ޗާޕްކުރުން

އެމްއެމްއޭގެ ޕަބްލިކް އެކައުންޓް އޯވަ ޑްރޯކުރުން، ނުވަތަ ފައިސާ އިތުރަށް ޗާޕްކުރުމާ މެދު މާލިއްޔަތު ކޮމެޓީގެ މުގައްރިރު، ކިނބިދޫ ދާއިރާގެ މުހަންމަދު ނާޝިޒްގެ ސުވާލެއް ނެތެވެ. އޭނާގެ އެންމެ ކުރު ޖަވާބަކީ، "ގައުމު މި ހާލަތުގައި އޮތީ އެކަން ކުރީތީ" އެވެ.

"މި ހާލަތަށް ބަލާއިރު އަޅުގަނޑު ދަންނަވާނީ އޯޑީ ކުރަން ޖެހެއޭ. އެހެނެއް ނޫން، ރީތިކޮށް ފޮތްތައް ބަހައްޓަން ބޭނުން ނަމަ ނުކޮށް ތިބެވުނީސް. އެކަމަކު މި ސަރުކާރުން މަސައްކަތް މި ކުރަނީ ރައްޔިތުންގެ ހާލަތު ރަނގަޅުކޮށް އިގްތިސާދީ މި ކާރިސާގެ އަސަރު ވީހާ ކުޑައެއް ކުރަން،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

"ކުރިން ވެސް އޯޑީ ކުރީމަ މިއަދު ރާއްޖެ މި ހާލަތުގައި އޮތީ. ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދުގެ ރިކަވަރީ ވެސް ފާސްޓްވީ."

ކޮވިޑާ އެކު، އިގްތިސާދީ ވަޅުގަނޑަކަށް ރާއްޖެ ވެއްޓި، ގައުމަށް ޔަގީން ކަމާ އެކު ލިބެމުން ދިޔަ އާމްދަނީގެ ތެރެއިން ދެބައިކުޅަ އެއްބައި ގެއްލުނެވެ. އެބައި ފޫބައްދަން މިދިޔަ އަހަރު ހަތަރު ބިލިއަން ރުފިޔާ އިތުރަށް ޗާޕްްކުރުމުގެ ހުއްދަ މަޖިލީހުން ދިނެވެ. އެކަމަކު ސަރުކާރުން އޭގެ ތެރެއިން ބޭނުންކުރީ 2.8 ބިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ. މި އަހަރު 2.5 ބިލިއަން ރުފިޔާ އިތުރަށް ޗާޕްކުރަން މަޖިލީހުން ވަނީ ހުއްދަ ދީފަ އެވެ. އިގްތިސާދީ ބައެއް ފަރާތްތަކާއި އިދިކޮޅުން މިކަން ވަރަށް ސީރިއަސް މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި ނަގަ އެވެ.

ނާޝިޒް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އިދިކޮޅުން ކޮންމެ ވާހަކައެއް ދެއްކިޔަސް، މިއީ އިގްތިސާދީ ގޮތުން ވަރަށް އެހެން ކަހަލަ ވަގުތެއް ކަމަށް އިދިކޮޅުން ވެސް ގަބޫލު ކުރާނެ އެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ ޕަބްލިކް އެކައުންޓެއް އޮންނަނީ މިކަހަލަ ބޭނުންތަކަށް ކަމަށާއި އެ އެކައުންޓް އޯޑީ ކުރަން ޖެހެނީ އާމްދަނީ ލިބުން ދަތިވީމަ ކަމަށެވެ.

"އާމްދަނީ ލިބުން ދަތިވީމަ އެ ސްޕޭސް، އެ ވަގުތުކޮޅު މެޖޭން ކުރަންވީމަ އޯޑީ ކުރަނީ. މި ހާލަތުގައި ސަރުކާރުން ނަގަން ޖެހޭ ޑިސިޝަން އަކީ ސިވިލް ސާވިސްގައި ތިބޭ މީހުންނަށް ލިބޭ އުޖޫރަ ލިބޭނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން ދިނުން. ގައުމު ނުހުއްޓުވައި ހިންގުން. ބޭސް ފަރުވާ އާއި ކާބޯތަކެތި ގެނެވޭނެ ގޮތް ހަމަޖެއްސުން. އެހެންވެ މި ހާލަތަކީ އޯޑީ ކުރަން ޖެހޭ ވަގުތު. އަޅުގަނޑު ދަންނަވާނީ މި ހާލަތުން އަރައިގަންނަން އޯޑީ ކުރަން ވެސް އެބަ ޖެހެއޭ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

"ބައްލަވާ ޕްރައިވެޓް ސެކްޓަރަށް. މުސާރަ ނުލިބި ކިތައް މަސް ހިނގައްޖެތޯ، ކިތައް މީހުންނަށްތޯ ހަމަ މުސާރަ ވޭތުވެދިޔަ ދުވަސްތަކުގައި ލިބުނީ."

ނާޝިޒް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ފައިސާ އިތުރަށް ޗާޕްކުރުމަކީ، ޑޮލަރުގެ އަގާއި އިންފްލޭޝަނަށް މައްސަލަތަކެއް ދިމާވެދާނެ ކަމެއް ނަމަވެސް، އެކަން ނުކުރުމުން ދެން ދިމާވެދާނެ މައްސަލަތަކާ ދޭތެރޭ ވެސް ވިސްނާލަން ޖެހެ އެވެ.

"އެކަން ނުކޮށް ތިއްބާ ދައުލަތުގައި ލާރި ނެތި ދައުލަތް ބަނގުރޫޓު ވާނީ. ޕޭމަންޓްތައް ނުހެދި، ކޮންޓްރެކްޓްތަކަށް ދައްކަން ޖެހޭ ފައިސާ އާއި ލޯނުތަކަށް ދައްކާ ފައިސާ އާއި ސިވިލް ސާވިސްގެ މުވއްޒަފުންނަށް މުސާރަ ނުދެވޭނީ. ގައުމު ކުރިއަރަން ކުރަން ޖެހޭ ހަރަދުތައް ކުރުން ހުއްޓާލަން ޖެހޭނީ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

"މީގެން އަރައިގަނެވެންދެން އެކަން ދެމެހެއްޓުން އެއީ ސަރުކާރެއްގެ ބޭނުމަކީ. މި ހުރިހާ ކަމެއް ކުރަން ކުރާކަށް ނޫންތޯ ޕަބްލިކް އެކައުންޓް އޯޑީ ކުރީ."

ސަރުކާރަށް މި ވަގުތު ކުރިއަށް ދާން އޮތް އެންމެ ބޮޑު ހުރަހަކީ އިގްތިސާދީ ދަތި ހާލަތު ކަމަށް ނާޝިޒް ވިދާޅުވި އެވެ. އެކަމަކު ވޯލްޑް ބޭންކުގެ ރިޕޯޓްތަކާ ހަވާލާ ދެއްވައި އޭނާ ވިދާޅުވީ ގައުމުގެ އިގްތިސާދު ކުރިއަށް އޮތީ ރަނގަޅަށް ކަމަށެވެ.

"ޑެފިސިޓް ބޮޑު. މި އަހަރުގެ ބަޖެޓަށް ބަލާއިރު ވެސް ޑެފިސިޓް ވަރަށް ބޮޑު. އެކަމަކު މިހާރު ރާވާފައި ހުރި ކަންތައްތަކުން ބަޖެޓަށް ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ލުޔެއް ލިބޭނެ ކަމަށް އަޅުގަނޑަށް ގަބޫލުކުރެވޭ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

"ރަށްތައް ޑިވެލޮޕް ކުރުމާއި ޕްރައިވެޓް އައިލެންޑް ހެދުމާއި މިކަންކަމުން ކޮންމެވެސް ވަރަށް ފަސޭހަ ލިބިދާނެ ބަޖެޓަށް. މީގައި ސަރުކާރުން ވިސްނަންވީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މައި އިގްތިސާދަކީ ޓޫރިޒަމް ކަމަށް ވާއިރު، މިހާރު ވެސް 118 ރަށް އެބައޮތް ޑިވެލޮޕް ނުކުރެވިފައި. ސަރުކާރުން އޮޕަޗުނިޓީ ހޯދައިދީގެން އިންވެސްޓްމަންޓް ހޯދައިދީގެން ނޫނީ ހިޔެއް ނުވޭ އެކަންކަން ދެން ކުރިއަށް ދާނެހެނެއް ވެސް،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

ކުރިމަގުގައި ބިޔަ ބަޖެޓްތައް ދެން އަންނާނީ މަޑުމަޑުން ކުޑަވަމުން ކަމަށް ވެސް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ. އޭގެ އެއް ކަމެއްގެ ގޮތުގައި އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވީ ޕީއެސްއައިޕީގެ މަޝްރޫއުތައް ނިމުމަކަށް އައުމެވެ.

"ބޮޑު ހޭދައެއް އެބަ ކުރެވޭ ޕީއެސްއައިޕީ އަށް. އެކަމަކު އެއީ ހަރަދު. އިގްތިސާދީ ޕްރޮޑަކްޓްތަކެއް ނޫން. ބަނދަރާއި ފެނާއި ނަރުދަމާ އާއި މަގުބައްތި ޖެހުމާއި މިއީ ހުސް ހަރަދު. ފަހުން ވެސް ހަރަދު އިތުރުވާނެ ކަންކަން. އެކަމަކު މި މަޝްރޫއުތައް ނިމި، ހުރިހާ ރަށެއްގެ ފެނުގެ ނިޒާމާއި ބަނދަރު ނިމުނީމަ ބަޖެޓުން އަހަރަކު ދެތިން ބިލިއަން ސަލާމަތް ވާނެ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

"2020 އަށް ބަޖެޓްކުރި 37 ބިލިއަނުގެ ބަޖެޓްގެ ތެރެއިން ހަތް ބިލިއަން ރުފިޔާ ޓެކްސް މި ލިބުނީ. އޭގެ އިތުރުން ހަތް ބިލިއަން ހޯދައިގެން ދެން ހުރި ކަންކަން ކުރަމުން ދިޔައީ. ގައުމުގެ އިގްތިސާދު ހުއްޓުމަކަށް ނައިސް މެނޭޖް މި ކުރެވުނީ ވަރަށް ވިސްނުންތެރިކަމާ އެކު އެކަން ކޮށްގެން."

ސަރުކާރަށް ތިން އަހަރު ފުރުނު އިރު، ނާޝިޒް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ޑިމޮކްރެޓިކް ވެއްޓެއްގައި އެންމެ އަސާސީ ކަންކަން މިހާރު ވެސް މި ސަރުކާރުން ވަނީ ފުރިހަމަކޮށްދީފަ އެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި "މިނިވަންކަމާއި ބިރުވެރިކަން" މުޅިން ފިލައިފި އެވެ.

"ޑިމޮކްރެޓިކް ނިޒާމެއްގައި އެންމެ މުހިންމީ މިނިވަން މުއައްސަސާތައް މިނިވަން ކުރުން. އަޅުގަނޑުމެން ވަރަށް ބައިވަރު ތަންތަން މިތަނަށް އެބަ ހާޒިރުކުރަން. މިސާލަކަށް އެމްއެމްއޭ، އޭސީސީ، އޮޑިޓަރު ޖެނެރަލް. މިއިން އެއްވެސް ބަޔަކު ނޫޅޭ ސަރުކާރުން އެ މީހުންނަށް ޖެއްސުން ކުރާތީއެއް ނުވަތަ ޑޮކިއުމެންޓެއް ނުދީގެން މިކަހަލަ ކަމެއް ވެގެނެއް،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

"ސިޔާސީ ފިކުރު އޮތްގޮތުން އެ މީހުންގެ ވިޔަފާރި ހަލާކުކޮށްލައި އެ މީހަކު ޖަލަށް ލައި ހަދާ ތަނެއް މިހާރަކު ނުފެނޭ. ހިޔާލުފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަން އެންމެ ފުޅާ ދާއިރާގައި މި ތިން އަހަރުގެ ތެރޭގައި ތަޖުރިބާކުރެވިގެން އެބަ ދޭ. އެ ހިތްހަމަޖެހުން މިހާރު އެބަ ލިބޭ. މީހާގެ ސިޔާސީ ފިކުރު ނުވަތަ މީހަކު ވަކި ގޮތަކަށް ބައްޓަން ވާން ނުޖެހޭކަން މިހާރު މީހުންނަށް އެބަ ގަބޫލުކުރެވޭ."

ނާޝިޒް ވިދާޅުވީ އިގްތިސާދީ ބޮޑު ކާރިސާއެއްގެ ތެރޭގައި، އަދި ހަމަ އެންމެ އިގްތިސާދަކަށް ބަރޯސާ ވެފައި އޮތް ގައުމެއް ފަސޭހައިން ސަލާމަތްވީ ސަރުކާރުން ވަރަށް ހިކުމަތްތެރިކަމާ އެކު ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅައިގެން ކަމަށެވެ.

މިހަރު ވެސް 1100 މަޝްރޫއު ރާއްޖޭގެ އެކި ހިސާބުގައި އެ ކުރިއަށް ދަނީ. ކޮވިޑްގެ ތެރޭގައި ވެސް އެކަން ނުހުއްޓި ކުރިއަށް ގެންދިޔަ. އެހެންވެ، އެކަންކަން ތަރުތީބުކޮށް ރަނގަޅަށް ގެންދިޔައީތީ މި ސަރުކާރަށް އަދި ފަސް އަހަރު ދޭން ޖެހޭ ކަމަށް އަޅުގަނޑަށް ގަބޫލުކުރެވެނީ. ޑިޒާވް ވޭ ހަމަ އިތުރު ފަސް އަހަރު. އެ މާހައުލު ކްރިއޭޓް ކޮށްދީފި ސަރުކާރުން،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.