ރޯޒް އާއި އެކަހެރި ރަށް ދުނިޔެއަށް މަޝްހޫރުވި ގޮތް

މިޔަރުތަކަށް ކާން އަޅާ ސަރަހައްދަށް ރޯޒް ވަނުމާ އެކު، މުޅި މާހައުލު ބަދަލުވެ އެވެ. ކުދި މިޔަރުތައް އޭނާ ފެނި، ޖެހިލުންވެ، ފެޔަށް ޖެހިލަ އެވެ. ބޮޑެތި މިޔަރުތައް އޭނާއާ ވާދައަށް ތިބެ އެވެ. އެކަމަކު، އެ ސަރަހައްދުގައި ހިނގަނީ އޭނާގެ ބާރެވެ. އޭނާގެ ހައިބަތާއި ދެކޮޅު ހަދާކަށް މިޔަރުތަކަކަށް ނުކެރެ އެވެ.

ރޯޒްއަކީ، މުޅި ދުނިޔެއަށް މަޝްހޫރު ފުވައްމުލަކުގެ ޝާކް ޕޮއިންޓުން މިހާތަނަށް ދެނެގަނެވިފައިވާ އެންމެ ބޮޑު އަންހެން ފެމުނު މިޔަރެވެ.

"މިއީ ރޯޒް. މި މިޔަރަކީ މިތަނުގައި އުޅޭ އެންމެ ބޮޑު މިޔަރު،" ފުވައްމުލަކު ބަނދަރު މަތީގައި ހުރި ރޯޒްގެ ސްޓެޗޫ ކައިރީގައި ހުއްޓިލައިގެން ހުރެ މި ރަށުގެ ޕެލާޖިކް ޑައިވާސް ސެންޓަރުގެ މެނޭޖަރު އަހްމަދު ހައްސާން ކިޔައިދިނެވެ. 

ގާތްގަނޑަކަށް 4.5 މީޓަރުގެ ދިގުމިން ހުންނަ ރޯޒްއަކީ މުޅި ސަރަހައްދު ކޮންޓްރޯލްކުރާ "އަލްފާ ފީމޭލް"އެކެވެ. މިހާރު ހަތަރުސަތޭކައެއްހާ ފަހަރު ފުވައްމުލަކު ކައިރިން ފެނިފައިވާ ރޯޒްގެ ތަފާތު މިޒާޖުގެ ސަބަބުން އޭނާއާ އެކު، ފީނުމަކީ ޑައިވަރުންނަށް ލިބޭ ވަރަށް ބޮޑު އުފަލެކެވެ.

ފީނަން އުފެދުނު ޝައުގުވެރިކަމާ އެކު ފުރާވަރުގައި އެކަން ކުރަމުން އައިސް، އައްޑޫ ހިތަދު އަށް އުފަން ހައްސާން ޑައިވް ސެޓްފިކެޓް ހެދީ ހުވަދު އަތޮޅުގެ ރިސޯޓެއްގެ ޑައިވް ސެންޓަރުގައި ވަޒީފާގައި އުޅެމުން މީގެ ފަނަރަ ވަރަކަށް އަހަރު ކުރިންނެވެ.

ރިސޯޓުގައި އުޅެމުން ޑައިވް މާސްޓާ ހަދައި، ތައިލެންޑުން އިންސްޓްރަކްޓާ ކޯސް ވެސް ހެދި އެވެ. 

ޕެލާޖިކް ޑައިވާސްގެ ވެރިޔާ އަހްމަދު އިނާހު އާއި ހައްސާން ބައްދަލުވީ ވެސް އެ ރިސޯޓުންނެވެ. 

"ކޮވިޑް ތެރޭގައި ރިސޯޓު ދޫކޮށްލީ. އޭރު އިނާހު އާއި އޭނާގެ ބޭބެއަކާއި އެކުވެރިޔަކު އުޅެނީ މި ވިޔަފާރި ފަށައިގެން. އޭރު ގެސްޓުން ވަރަށް ދަތި. އަޅުގަނޑުމެންގެ އަތުގައި އިކުއިޕްމަންޓެއް ނެތް،" އިނާހުގެ ޑައިވް ސެންޓަރު ހުޅުވަން އުޅުނު ދުވަސްވަރުގެ ހަނދާންތައް އާކުރަމުން ހައްސާން ކިޔައިދިނެވެ. 

ހައްސާން ރިސޯޓު ވަޒީފާ ދޫކޮށްލައި ރަށުގައި ހުއްޓާ އިނާހު އޭނާއަށް ގުޅީ ގެސްޓެއްގެ އަންޑަވޯޓާ ފޮޓޯޝޫޓެއް ނަގަން ޖެހިގެންނެވެ. އޭރު ހައްސާނަކީ އަންޑަވޯޓާ ފޮޓޯގްރަފީގެ މަސައްކަތް ވެސް ކޮށް އުޅުނު މީހެކެވެ. އެއީ، ޕެލާޖިކް ޑައިވާސް ސެންޓަރު ހުޅުވަން އެ ތަނަށް ބޭނުންވާ އެއްޗެހި ހޯދަމުން ވެސް އައި ދުވަސްވަރެވެ. 

އޭރު އެއްވެސް ވަޒީފާއެއް ނެތިފައި ހުރުމުންނާ އެކު، އިނާހު ގުޅުމުން ހައްސާން ހަތަރު ދުވަހުގެ ފޮޓޯޝޫޓަކަށް ފުވައްމުލަކަށް އައި ގޮތަށް މިހާރު މި ރަށުގައި ދިރިއުޅޭތާ ފަސް އަހަރުވީ އެވެ. 

އޭރު އެކުގައި ކުރި މަސައްކަތަށް ފަހު، ޑައިވް ސެންޓަރު މެނޭޖު ކޮށްދޭން އިނާހު އެދުމުން މަޑުކުރި ގޮތަށް އޭނާ އަދިވެސް ހުރީ އެ ސެންޓަރުގެ މެނޭޖަރަކަށެވެ. 

"ޑައިވިންގައި އަޅުގަނޑު އެންޖޯއި ކުރި އެއްޗަކީ ކިޔަވައިދިނުން. ގެސްޓުންނަށް ޑައިވިން ކިޔަވައިދިނުން. އެއީ، ރާއްޖެ އައިސް އެބަ ތިބޭ މޫދަށް ބިރުގަންނަ، ހާއްސަކޮށް ޗައިނާ އާއި އިންޑިއާ މާކެޓުން އަންނަ ޓޫރިސްޓުން،" ހައްސާން ބުންޏެވެ. 

އެންމެ ކުޑަމިނުން މާސްކެއް އެކަނި އަޅައިގެން ނަމަވެސް އެމީހުންނަށް ފީނަން ދަސްކޮށްދެވޭތޯ އޭނާ ބަލަ އެވެ. 

ހައްސާނަކީ ސްޕޭސް ނުވަތަ ޖައްވުގެ ކަންކަމަށް ވެސް ވަރަށް ޝައުގުވެރިކަން ހުންނަ ޒުވާނެކެވެ. 

"މިހާރު ވެސް ޚަބަރުތައް ބަލައި އުއްމީދުކުރަން ޖައްވަށް ދެވޭތޯ ވެސް،" އޭނާ ބުންޏެވެ.

"އެއާ އެންމެ ކްލޯޒް އެއްޗަކަށް މި ދެވެނީ ޑައިވިންގައި. ވެއިޓްލެސް، ފްރީ ފްލޯއިން، ސުވިމިން މި ހުރިހާ އެއްޗެހި މި ލިބެނީ ޑައިވިންގައި. ޑައިވިންގައި މި ފެންނަ އެއްޗެހި އެންމެ ގާތްކުރަނީ އޭލިއަން ލައިފްއާ. އެހެން ބަލާއިރު، ވަރަށް ޕީސްފުލް އެންވަޔަރަމެންޓެއް މޫދު އަޑިއަކީ."

ފުވައްމުލަކު ކައިރީގައި މިޔަރު އަބަދުވެސް އުޅެ އެވެ. އެކަމަކު، ދުނިޔޭގެ މިޔަރުގެ އެންމެ ބޮޑު އާބާދީއެއް އޮތީ މި ރަށް ކައިރީގައިކަން އެނގުނީ މީގެ ހަައެއްކަ އަހަރު ކުރިންނެވެ.

ފުވައްމުލަކު މަސްމާރުކޭޓުން ކަނޑާ މަސްމަހުގެ ބޯތަކާއި ކަށިތައް ބަނދަރު ކައިރިއަށް އަޅަން ފެށުމާ އެކު، މިޔަރުތައް ބަނދަރުގެ އަނގަ މައްޗަށް އަންނަން ފެށި އެވެ. އެއާ އެކު، އެ ދިމާލުން ފެންނަ މިޔަރުގެ އަދަދު ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް އިތުރުވުމުން، މި ރަށުގެ ޑައިވަރުންތަކެއް މިޔަރު ބަލަން އެތަނަށް ފޭބި އެވެ.

"ޝާކް ޓޫރިޒަމް"ގެ މަންޒިލެއްގެ ގޮތުގައި ފުވައްމުލަކު ފައްކާވާން ފެށީ އެހިސާބުންނެވެ. 

ފުވައްމުލަކު ޑައިވިން ސްކޫލުން އޭރު ހެދި ޑޭޓާބޭސް އިން އެނގުނު ގޮތުގައި، އެ ރަށް ކައިރީގައި ސަތޭކައަށް ވުރެ ގިނަ މިޔަރު އުޅެ އެވެ. 

ފުވައްމުލަކުގެ ލީޑިން ޑައިވް ސެންޓަރުގެ އެވޯޑް މިދިޔަ އަހަރު ހޯދާފައިވާ "ޕެލާޖިކް ޑައިވާސް" އިން 2021 ވަނަ އަހަރު މެރިން ބަޔޮލޮޖިސްޓެއް ގެނެސްގެން މިޔަރުގެ އާބާދީ ބެލި އެވެ. އޭރުގެ އަންދާޒާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި، މި ރަށް ކައިރީގައި 298 މިޔަރު އުޅެ އެވެ. 

"އެއާ އެކު، ފުވައްމުލަކަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު ޝާކް ޕޮޕިއުލޭޝަން މިވަގުތު އޮތް ތަން،" ހައްސާން ބުންޏެވެ. 

މީގެ އަހަރުތަކެއް ކުރިއަށް ބަލާއިރު ފުވައްމުލަކަކީ އެއްވެސް ވަރަކަށް ޓޫރިސްޓުން އަތުވެދާނެ ކަމަށް ބަޔަކު އުއްމީދުކުރި ރަށެއް ނޫނެވެ.

އާދަޔާ ހިލާފު ގުދުރަތީ ރީތިކަމެއް ލިބިފައި ވިޔަސް، މި ރަށުގައި ޓޫރިޒަމް ފުޅާކުރުމުގެ ވިސްނުމެއް އޭރަކު ނެތެވެ. އެކަމަކު، މިދިޔަ ހަައެއްކަ އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މި ރަށުގައި ލޯކަލް ޓޫރިޒަމް ފުޅާވެ، މުޅި ދުނިޔެ އަށް މަޝްހޫރުވީ ހަމައެކަނި ފެމުނު މިޔަރުގެ ސަބަބުންނެވެ. 

"ފުވައްމުލަކަށް އަންނަ ޓޫރިސްޓުންގެ ތެރެއިން 99 ޕަސެންޓް ވާނީ ހަމައެކަނި ޑައިވަރުންނަށް. އެ ޑައިވަރުންނަކީ ޓައިގާ ޝާކަށް ސްޕެސިފިކްކޮށް ޑައިވް ކުރަން މި ތަނަށް އަންނަ ގެސްޓުން،" މި ރަށަށް އައި ބަދަލުތައް ކިޔައިދެމުން ހައްސާން ބުންޏެވެ.

އެންމެ ދެތިން ޑައިވް ސެންޓަރުން، މިހާރު 12 ސެންޓަރަށް މި ވިޔަފާރި ފުޅާވެއްޖެ އެވެ. ގިނަ އަދަދެއްގެ ގެސްޓް ހައުސްތައް ހުޅުވައިފި އެވެ. މީރު، ރަނގަޅު ކެއުންތައް ލިބޭ ރެސްޓޯރެންޓުތައް އެބަހުއްޓެވެ. އަދިވެސް ބައެއް ހުރަސްތައް ހުރި ނަމަވެސް، ޓޫރިޒަމާ އެކު ރަށަށް ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް އަތުވެއްޖެ އެވެ. 

ސީޒަން ތެރޭގައި ހުރިހާ ޑައިވް ސެންޓަރެއް ފުލްވެ އެވެ. ބައެއް ސެންޓަރުތަކުން ދެތިން ޑައިވް ދޯނި މިހާރު ދުއްވަ އެވެ. އެވްރެޖުކޮށް ކޮންމެ ޑައިވް ސެންޓަރެއްގައި 11، 20 ގެސްޓުން އަބަދުވެސް އުޅެ އެވެ. ކޮންމެ މީހަކަށް ދުވާލަކު ތިން ޑައިވް ކުރަން ދެވެ އެވެ. 

"ޕެލާޖިކުން މިދިޔަ އަހަރު [2024ގައި] އެކަނި ގެނައި 1،100 ގެސްޓުން. އެއީ މޯލްޑިވިއަންގެ ޓިކެޓް ނަގަން ބަލާއިރު ގާތްގަނޑަކަށް 23 ޕަސެންޓް ފުވައްމުލަކަށް އަރާފައި ހުރި،" ހައްސާން ބުންޏެވެ.  

ތަޖުރިބާކާރު ބައެއް ޑައިވަރުން ބުނާ ގޮތުގައި، ދުނިޔޭގެ ގިނަ ހިސާބުތަކުގައި ފެމުނު މިޔަރު އާންމުކޮށް އުޅޭނީ ޑައިވަރުންނާ ދުރުންނެވެ. ފުވައްމުލަކު ބަނދަރު ސަރަހައްދު ކަހަލަ ކުޑަކުޑަ ތަންކޮޅެއްގައި، ޑައިވަރުންނާ ދެތިން މީޓަރެއް ކައިރީގައި ތިރީހަކަށް ފެމުނު މިޔަރު އެއްފަހަރާ އުޅުންވީ އެ މީހުންނަށް ވެސް ތަފާތު ތަޖުރިބާއަކަށެވެ. 

"އެންމެ ފުރަތަމަ ވެސް ޓައިގަރަށް ފައިބާރު [ޑައިވް ކުރާ މީހުން] މި ފައިބަނީ ކުޑަކޮށް ޖެހިލުންވެގެން ވެސް ހުރެ. ޓައިގަރޭ ބުނީމަ އެންމެން ވެސް ހީކުރަނީ ފުދޭވަރަކަށް ނުރައްކާތެރި އެއްޗެއް ކަމަށް. އެކަމަކު، 1-2 ޑައިވް ކޮށްފައި އަޅުގަނޑުމެން އުޅެން ޖެހެނީ މީހުން މައްޗަށް ނާރައިގެން،" ހައްސާން ބުންޏެވެ. 

"މިތަނުގައި ދޭ ބްރީފިން އާއި އަހަރެމެންގެ ނޮލެޖާއި ޑައިވް ކޮންޑަކްޓުކުރާ އުސޫލާ، އެ އެއްޗެހިން އެ މީހުންނަށް ވަރަށް ސޭފް ފީލްވޭ. ސޭފް ފީލްވެގެން އެ މީހުން ބޭނުމެއް ނުވޭ ދުރަށް ދާކަށް، ބޭނުންވަނީ ހައްތާވެސް ކައިރިވާން. ބައެއް ފަހަރު އަޅުގަނޑުމެން ދުރުކުރަން ޖެހޭ ހާލަތު ވެސް އެބަ އާދޭ."

ފުވައްމުލަކު ކައިރިން ފެންނަނީ ފެމުނު މިޔަރު އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. ދުނިޔޭގެ ނިސްބަތުން ބަލާއިރު ވަރަށް މަދު ތަނަކުން ނޫނީ ނުފެންނަ ކަނޑި މިޔަރު ވެސް ފެނެ އެވެ.

ދުނިޔޭގެ ތިންވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު އޯޝެނިކް މަންތާގެ އާބާދީ ވެސް އުޅެނީ މި ރަށް ކައިރީގަ އެވެ. 

ފީބޯ މިޔަރާއި އެކުއަ ޝާކް އަދި ސޭންޑް ޝާކް ވެސް މި ރަށް ކައިރިން ފެނެ އެވެ. ބައެއް ދުވަސްވަރު ބޮޑުމަހާއި އޯކާ ވެސް މި ރަށް ކައިރިން ފެނެ އެވެ. 

"ފުވައްމުލަކަކީ ދުނިޔޭގެ ޓޮޕް އެއް ޑެސްޓިނޭޝަން މި ހުރިހާ އެއްޗެއް އެއްތަނަކުން ފެންނާނެ،" ހައްސާން ބުންޏެވެ.  

ފުވައްމުލަކު ކައިރިން ފެންނަ ފެމުނު މިޔަރުތަކުގެ ހާއްސަ އަނެއް ކަމަކީ، އެ އެއްޗެހި އައިޑެންޓިފައިކޮށް، އެ އަށް ދީފައި ހުރި ނަންތަކެވެ.

ބުޅާ، ބިއްލޯ، ޖަނާ، ލަތީފާ، ލީލާ، ފަރީދާ، ޖަލީލާ، ޝައިހާ، ސަނާޔާ، ލޫނާ، ޝަރްމާ، ގުރެއިޝާ، މަލިކާ، ޕޫޖާ، ލަދުރަކި، ނަފީސާ، ދޮންކަމަނަ ކަހަލަ އެތައް ނަމެއް ކިޔާ މިޔަރުތައް އުޅެ އެވެ. 

ޕެލާޖިކް ޑައިވާސް ސެންޓަރުގެ ކުރިމަތީގައި ބަހައްޓާފައި ހުރި ރޯޒްއަކީ މީގެ ތެރެއިން އެންމެ ހާއްސަ އެއް މިޔަރެވެ. އެ ސްޓެޗޫއަކީ ރޯޒްގެ އަސްލު ސައިޒަށް ހަދައިފައި ހުރި އެއްޗެކެވެ. 

މީގެ 10 އަހަރު ކުރިން އައިޑެންޓިފައި ކުރެވުނު ރޯޒް ވަނީ 2017 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ހަތަރު ފަހަރެއްގެ މަތިން ވިހައިފަ އެވެ. 

އާންމުކޮށް މިޔަރެއް ވިހާ އުމުރަށް ދަނީ 10 ނުވަތަ 15 ވަރަކަށް އަހަރުންނެވެ. ފުވައްމުލަކު ކައިރީގައި އުޅޭ މިޔަރުތައް ދެ އަހަރުން އެއް އަހަރު ބަނޑުބޮޑުވެ އެވެ. އަދި 18 ވަރަކަށް މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ވިހާއިރު، އެއްފަހަރާ 80 ވަރަކަށް އެތި ވިހަ އެވެ. ވިހާއިރު އެ އެއްޗެހި ތިބެނީ އަމިއްލަައަށް އުޅެވޭނެ ވަރަށް ބޮޑެތިވެފަ އެވެ. 

"މި އެއްޗެހި އަޅުގަނޑުމެން މި އައިޑެންޓިފައި ކުރަނީ ކައުންޓަ ޝޭޑިން، އެއީ ފިންގާޕްރިންޓެއް ކަހަލަ އެއްޗެއް. ކޮންމެ މިޔަރަކީ ތަފާތު އެއްޗެއް. ކައުންޓާ ޝޭޑިންތަކަށް ބަލައިގެން އައިޑެންޓިފައި ކުރަނީ،" ހައްސާން ކިޔައިދިނެވެ.

"އެގޮތަށް އަހަރެމެން އައިޑެންޓިފައި ކޮށްފައި އެބަހުރި ފުވައްމުލަކުގެ ފީޑިން ޕިޓް ނުވަތަ ހާބަރަށް އަރާ 298 މިޔަރު. މާނައަކީ އަދި ރަށް ބޭރުގައި އުޅޭ ޕޮޕިއުލޭޝަނެއް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ނޭނގެޔޭ."

ފުވައްމުލަކު ކައިރީގައި ގިނައިން އުޅެނީ އަންހެން މިޔަރެވެ. އޭގެ މާނައަކީ ފިރިހެން މިޔަރުތައް ކާނާ ހޯދަން މައްޗަށް ނާރަނީ އެވެ. އެއީ މިޔަރުގެ އާބާދީގައި އެންމެ ބާރުގަދައީ ނުވަތަ "އަލްފާސް"އަކީ އަންހެން މިޔަރު ކަމަށް ވެސް ވާތީ އެވެ. އަންހެން މިޔަރުތަކާ ވާދަކުރަން ފިރިހެން މިޔަރުތައް ޖެހިލުން ވާތީ، އެ ސޮރުމެން ތިބެނީ ދުރުގަ އެވެ. ރޯޒް ކަހަލަ އަންހެން މިޔަރުތަކަށް "ރަނިކަން" ދޫކޮށްލައިގެންނެވެ.