އިސްދޫ "ހަވިއްތަ" ނުވަތަ "ހައްތެލި" ސަރަހައްދަށް ވަންނަން އަހަރެމެނެންނަށް ހުއްދަ ދެއްވީ އޭނާ އެވެ.  ފޯނުން އެ ހުއްދަ ދެއްވާފައި ވިދާޅުވީ 10 ވަރަކަށް މިނިޓުގެ ތެރޭގައި ވަަޑައިގަންނަވާނެ ކަމަށެވެ. 

"ސީދާ ހަނދުން މިތަނަށް އަންނަ އިރު އެހާ އަވަހެއް ނުވާނެތާ، އެހެންވެ ތަންކޮޅެއް ލަސްވީ" ކުރިން ވިދާޅުވި ވަރަށް ވުރެ 10 ވަރަކަށް މިނިޓު ފަހުން ވަޑައިގެން އިބްރާހީމް ހަމީދު ނުވަތަ އާއްމުކޮށް ކިޔާ ނަމުން ނަމަ އެޗްޑީ ވިދާޅުވި އެވެ. 

އަބަދުވެސް ސަކަ މިޒާޖެއްގައި ހުންނަވާ ހަމީދު އެ އަށް ފަހު ވިދާޅުވެ ދެއްވީ އޭނާ ދިރިއުޅުއްވި އެޑްރެސްތަކާ ގުޅުވައިގެން ދައްކަވާ އެ ކަހަލަ ސަމާސާ ވާހަކަ އެކެވެ. 

"އެންމެ ފުރަތަމަ ދިރިއުޅުނީ އާސްމާނުގައި [ލ.އިސްދޫ، އާސްމާންވިލާ] ގައި. ދެން އެ ތަނުން ހަނދަށް [މިހާރު ދިރިއުޅޭ އަމިއްލަ ގެ، ލ.އިސްދޫ ، ހަނދު] ދަތުރުކުރި އިރު މަންޒިލެއްގައި [އަނބިކަނބަލުންގެ ގެ، ލ.އިސްދޫ، މަންޒިލް ގައި] މަޑުވެސް ކޮށްލިން. އެހެންވީމާ ފޮނި ގޮތެއް ހުރެދާނެ،" 

ހަނދުން ހަވިއްތަ އަށް ވަޑައިގަންނަވަން ވަގުތުކޮޅެއް ހޭދަވިޔަސް، ހަވިއްތަ އަށް ވަޑައިގެން އިތުރު ވަގުތެއް ބޭކާރު ނުކުރައްވައި އޭނާ ވިދާޅުވެދެއްވަން ފެއްޓެވީ އިސްދޫގެ ތާރީހެވެ. އެ ވާހަކަތައް ދެއްކެވީ ވަރަށް ޕްރޮފެޝަނަލްކޮށް، ރިފަރެންސްތަކާ ވެސް އެކުގަ އެވެ.

އިބްރާހީމް ހަމީދު (އެޗްޑީ) އިސްދޫ އާސާރީ މިސްކިތުގައި ހުރި ލިޔުމެއްގެ މައުލޫމާތު ދެއްވަނީ.----ފޮޓޯ: ފަޔާޒު މޫސާ| މިހާރު
އިބްރާހީމް ހަމީދު (އެޗްޑީ) އިސްދޫ އާސާރީ މިސްކިތުގައި ހުރި ލިޔުމެއްގެ މައުލޫމާތު ދެއްވަނީ.----ފޮޓޯ: ފަޔާޒު މޫސާ| މިހާރު

އިސްދުއަކީ ހަގީގަތުގައި ވަރަށް ތާރީހީ ރަށެކެވެ. އެއީ ދިވެހި ތާރީހުގެ ފުންކަނޑެކެވެ. އެހެންވެ، ހަމީދު ވެސް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ނަމަ އެއީ "ދިވެހި ތާރީހުގެ މަންމަ" އެވެ. 

"އެހެން މި ދަންނަވާ ސަަބަބަކީ ކުރީގެ ތާރީހު ދިރާސާ ކުރެއްވި ބޭބޭފުޅުން ލިއުއްވާފައި އޮންނަ ގޮތުން ވެއްޖިއްޔާ ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ މީހުން ވަޒަންވެރިވެގެން ދިރިއުޅެން ފެށި ފަސްގަނޑަކީ ހައްދުންމަތީ އިސްދޫ، ކުރީގެ ގޮތުން ވެއްޖިއްޔާ އިހައްދުންމަތީ އިސްދޫ. ލާމު އަތޮޅުގައި ދިވެހިންގެ އަސްލު ވަޒަންވެރިން އެ މީހުންގެ ދީނާއި ސަގާފަތާ އެކުގައި ދިރިއުޅުނު ވާހަކަ ލުތުފީގެ ލިޔުންތަކުން ވެސް އެބަހުރި ފެންނަން" އިސްދޫގެ ތާރީހު ހަމީދު ފެއްޓެވީ އެ ހިސާބުންނެވެ. 

އެކަން އެހެން ހިނގި ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވޭ އެއް ސަބަބަކީ ހަމީދު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ރާއްޖޭގެ އެންމެ ފުޅާ ކަނޑު ކަމަށްވާ ހުވަދޫ ކަނޑަށް އިރު އުތުރުން އައިސް ވަންނަ އިރު އެންމެ ފުރަތަމަ ވެސް ފެންނާނެ ތަނަކީ އިސްދޫ މުލި ކަމަށް ވުމެވެ.

"މި ކަނޑުން ކުރީ ޒަމާނުގައި ކިޔާ ގޮތުން ނަމަ ބޮޑެތި ނާފަހަރު، މިހާރުގެ ގޮތުން ކިޔާ ނަމަ ބޮޑެތި މަނަވަރު، ބޮޑެތި ބޯޓުފަހަރު، އާގުބޯޓުފަހަރު މި ދަތުރުކުރަނީ. އެހެންވީމާ އެހެން ދަތުުރުކުރި ބަޔަަކަށް އެންމެ ފުރަަތަމަ ފެނުނީ އެ ރަށް [އިހައްދޫ] ކަމަށް ބުނަނީ،" ހައްދުންމަތީގެ ނަމާ ގުޅޭ އިހައްދުއަކީ އިސްދޫ ފަޅުގައި މިހާރު ކުޑަ ފިނޮޅަކަށް ވެފައި އޮތް އިހައްދޫ ކަމަށް ބުނާ ވާހަކަ ހަމީދު ވިދާޅުވެދެއްވީ މިހެންނެވެ.

އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރަން ފެށި ކަމަކީ ރަށް އޮންނަ ގޮތް ކުރެހުން

ތާރީހު ދިރާސާކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށި ހިސާބަކާ ބެހޭ ގޮތުން ސުވާލުކުރުމުގެ ކުރިން އިސްދު އާއި ހައްދުންމައްޗާ ގުޅޭ ތަފްސީލު އެތައް މައުލޫމާތެއް ހަމީދު ދެއްވި އެވެ. އެ މަސަައްކަތުގެ ތެރެއަށް ވެދެވަޑައިގެންނެވުނީ އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ކުޑައިރު ކުރަން ފެށުނު އާދަޔާ ހިލާފު މަސައްކަތެއްގެ ތެރެއިންނެވެ.

އެއީ ކުރެހުމެވެ. ސްކޫލްގައި އުޅުއްވިއިރު ލިބިވަޑައިގަންނަވާ ހުސްވަގުތުތަކުގައި ހަމީދު ކުރެއްވި ކަމަކީ ކުރެއްސެވުމެވެ. ފުރަތަމަ ކުރެއްވި ކަމަކީ ސީދަލަށް ހުންނަ ގޮޅިތަކެއް އަދި ރޮނގުތައް ފޮތްތަކުގައި ދެމުމެވެ. 

"ރޮނގު ދަމާފައި ދެން އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް ގޮޅިތައް ފޮހެލަނީ. އެއީ މަގުމަގު ހުރަސް ކުރެވޭނީ އެ ގޮޅިތައް ފުހެލީމާތާ،" މިހާރު އުމުރުން 50 އަހަރުގެ ދުވަސްތައް ގުނުއްވަމުން ގެންދަވާ ހަމީދު ވިދާޅުވި އެވެ. 

އެ މަސައްކަތް އެހާ ފަސޭހަކަމަކަށްވީ އިސްދޫގެ ގިނަ މަގުތަކާއި ގޯޅިތަކަކީ ވަރަށް ތަރުތީބުކޮށް، ސީދަލަށް ހުރި މަގުތަކަކަށް ވީމަ އެވެ. އޭރުގައި ކުރައްވާ ކަމަކީ ރަށުގެ ޗާޓު އެގޮތަށް ކުރައްސަވައި ގޭގޭގެ ނަން ޖެހުމެވެ. 

"އަދި އެ ވަރުން ނުވެގެން އެއްކަލަ ގެތަކުގައި އުޅޭ މީހުން ލިސްޓު ކުރަނީ." 

އެ ހިސާބުން އުފެދުނު މުހިއްމު އެއް ސުވާލަކީ އެ ގެތަކުގައި މިހާރު ތިބި މީހުންގެ ކާބަފައިންނަކީ ކޮންކޮން ބައެއްކަން އޮޅުން ފިލުވުމުގެ ސުވާލެވެ. އެހެންވެ ދެން ފެއްޓެވި ކަމަކީ އިސްދޫގެ ދަރިކޮޅުތައް ދެނެގަތުމުގެ މަސައްކަތެވެ. 

އެގޮތަށް މަސައްކަތް ފެއްޓެވުމާ އެކު، ތާރީހު ދިރާސާކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރާ މީހުންނާއި އެ ކަމަށް ޝައުގުވެރިވާ އެތައް ބަޔަކާ ގުޅުން އުފެދެން ފެށި އެވެ. 

"ދެން އެހެންވީމާ އަޅުގަނޑާ ވެސް ދިމާވަނީ އެކިއެކި ބޭފުޅުންނާ، ދިމާވެގެން އެ ބޭފުޅުން ވިދާޅުވަނީ ތިޔަހެން ފޮތެއްގައި އަތުން ލިއުމަށް ވުރެން މާ ރަނގަޅުވާނެއޭ ކޮންމެވެސް ކަހަލަ ޒަމާނީ ވަސީލަތެއް ބޭނުންކޮށްގެން ލިޔަން ފެށިއްޔާ،" ފެމިލީ ޓްރީ ހެދުމުގެ މަސައްކަތް ޓެކްނިކަލްކޮށް، ރަނގަޅަށް ކުރާނެ ވެބްސައިޓެއް ހަމީދަށް ތައާރަފު ކޮށްދެއްވީ އެގޮތުން ބައްދަލުވި ބޭފުޅެކެވެ. 

އިބްރާހީމް ހަމީދު (އެޗްޑީ) އިސްދޫ ހަވިއްތަ ސަރަހައްދުގައި ހުރި ގާފުންޏެއްގެ މައުލޫމާތު ދެއްވަނީ. ފޮޓޯ: ފަޔާޒު މޫސާ| މިހާރު
އިބްރާހީމް ހަމީދު (އެޗްޑީ) އިސްދޫ ހަވިއްތަ ސަރަހައްދުގައި ހުރި ގާފުންޏެއްގެ މައުލޫމާތު ދެއްވަނީ. ފޮޓޯ: ފަޔާޒު މޫސާ| މިހާރު

ތާރީހުގެ މަސައްކަތްތައް ކުރެއްވި ކިތަންމެ ބޭފުޅުންނަކާ ހަމީދާ ގުޅުން ބަދަހިވީ އެ މަސައްކަތަށް ބެހެއްޓެވި ބޮޑު ޝައުގުވެރިކަމެއްގެ ސަބަބުންނެވެ. އެގޮތުން ބައްދަލުވެ، އެކުވެރިކަން އުފެދުނު ބޭފުޅުންގެ ތެރޭގައި ފ. ނިލަންދޫގެ ތާރީހު ދިރާސާ ކުރައްވައި، ފޮތެއް ލިއުއްވި މުހައްމަދު ފަރީދާއި ކުރީގެ ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސް މޭޖާ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔާޑް) މޫސާ އަލީ ޖަލީލުގެ ބައްޕާފުޅު އަލީ މޫސާދީދީ އާއި އަބްދުއްރަޝީދު ހުސައިނާއި ސިއްހީ ދާއިރާގެ ހިދުމަތްތެރިޔާ މުހައްމަދު އިސްމާއީލްފުޅު ހިމެނިވަޑައިގަންނަވަ އެވެ.

އެ ބޭބޭފުޅުން ލިއުއްވި ފޮތްތަކުގެ ކޮޕީތައް ހަމީދު އަށް ހަދިޔާ ކުރެއްވިކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވީ ޝުކުރުވެރިކަމާ އެކުގަ އެވެ.

އިސްދޫގެ ތާރީހު ދިރާސާކުރައްވައި 65 ޗެޕްޓަރުގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ފޮތެއް ލިޔުއްވުމުގެ މަސައްކަތް މިހާރު ވެސް ކުރިއަށް ގެންދަވާ ހަމީދު އެ މަސައްކަތަށް ވަގުތު ހޯއްދަވަނީ އެހެން އެތައް ޒިންމާއެއް އަދާކުރައްވަމުންނެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ އަދާކުރެއްވި ސިފައިގެން މީހެއްގެ ވަޒީފާއިން ފެށިގެން މެދު ނުކެނޑި ދައުލަތަށް ހިދުމަތްކުރައްވާތާ މިހާރު 30 އަހަރު ފަހަނައަޅައި ހިނގައްޖެ އެވެ.

މިހާރު ލިއުއްވަމުން ގެންދަވާ ފޮތަކީ އެހެން ނަމަވެސް ހަމީދުގެ ފުރަތަމަ ފޮތެއް ނޫނެވެ. ކުރީގެ ހެރިޓޭޖް މިނިސްޓްރީން ދިން ފުރުސަތެއްގައި އޭނާ ވަނީ އިސްދޫ އާސާރީ މިސްކިތާ ބެހޭ ވަކި ފޮތެއް ލިޔުއްވައި ޝާއިއު ވެސް ކުރައްވައިފަ އެވެ.

" ދެން މޮބައިލް އެޕްލިކޭޝަނެއް ހެދުމުގެ ވިސްނުން އެބަހުރި، އެހެން ނަމަވެސް އަޅުގަނޑަށް މިހާރު މި އޮތީ ހަމަ ވަރަށް ވަގުތު މަދުވެފައި."

ސިފައިންގެ މީހެއްގެ ގޮތުގައި އުޅުއްވުމަށް ފަހު، ކަތީބެއްގެ ވަޒީފާ އަށް ރަށަށް ވަޑައިގެންނެވީ ވެސް އެ ޝައުގުވެރިކަމާ އެކުގަ އެވެ. މިހާރު ވެސް އޭނާއަކީ އިސްދޫ ކައުންސިލްގެ މެންބަރެކެވެ.

"އެންމެ ފުރަތަމަ ސިފައިންގެއިން، ދެން އައިސް ކަތީބުކަމުން، އިސްދޫ ކައުންސިލްގެ ޒިންމާދާރު ވެރިއަކަށް ވެސް އުޅެފައި، އަތޮޅު ކައުންސިލްގައި ތިން އަހަރު އުޅެފައި، މިހާރު އަނެއްކާ އަޅުގަނޑު މިހރީ އިންތިހާބަކަށް ނުގޮސް، އޮޓަމެޓިކުން ހޮވިގެން މިވަގުތު ކައުންސިލަރަކަށް،" އަދާކުރެއްވި ގިނަ މަގާމުތައް އޭނާ އެއް ނޭވާއިން ވިދާޅުވި އެވެ.

އިބްރާހީމް ހަމީދު (އެޗްޑީ) އިސްދޫ އާސާރީ މިސްކިތުގެ މައުލޫމާތު ދެއްވަނީ. ފޮޓޯ: ފަޔާޒު މޫސާ| މިހާރު
އިބްރާހީމް ހަމީދު (އެޗްޑީ) އިސްދޫ އާސާރީ މިސްކިތުގެ މައުލޫމާތު ދެއްވަނީ. ފޮޓޯ: ފަޔާޒު މޫސާ| މިހާރު

އެ ހުރިހާ ޒިންމާއެއް އަދާކުރައްވަމުން ވެސް ތާރީހު އެއްކުރައްވައި އަދި އެ މައުލޫމާތު މީހުންނަށް ފޯރުކޮށްދެއްވުމުގައި ހަމީދު ގެންގުޅުއްވަނީ އާދަޔާ ހިލާފު ޝައުގުވެރިކަމެކެވެ. އިސްދުއާ ބެހޭ މައުލޫމާތު ހޯދަން ރަށުން ބޭރުން ބަޔަކު އަތުވެއްޖެ ނަމަ އެ މީހުންގެ މަސައްކަތް ނިމޭހާ އިރު ވަންދެން އުޅުއްވަނީ އެކުގަ އެވެ.

"މިހާރު" ގެ ޓީމުން އިސްދޫގައި އެއް ދުވަސް ހޭދަކުރި އިރު ހުރިހާ ވަގުތެއްގައި ހެން އޭނާ އުޅުއްވީ މައުލޫމާތު ދެއްވުމާއި ތާރީހީ ތަންތަން ދައްކަވައި އެހީތެރިވުމުގަ އެވެ.

ސްކޫލްތަކަށް ވަޑައިގެން ދަރިވަރުންނަށް ތާރީހީ މައުލޫމާތު ދެއްވުމުގެ ސެޝަންތައް ވެސް އޭނާ ކުރިއަށް ގެންދަވަ އެވެ. 

އިސްދޫގެ ފެމިލީ ޓްރީތައް އޭނާ ހިތުދަސް ކުރައްވާފައިވާ ވަރު އެނގުނީ މި ރޯދަމަހަށް އަށް ހަވާދު ހަދަން ކާށި އެއްކުރަން އުޅުނު ގްރޫޕަކާ ދިމާވި ހިސާބުންނެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ކޮންމެ މީހެއްގެ ހަވަނަ ހަތްވަނަ ކާފައާ ހިސާބަށް ހަމީދު ވިދާޅުވެދެއްވި އެވެ.

އިސްދުއާ ބެހޭ ގޮތުން އޭނާ އެއްކުރައްވައި ލިޔުއްވީ ހަމަ އެކަނި އާއިލާތަކާއި ދަރިކޮޅުތަކުގެ މައުލޫމާތެއް ނޫނެވެ. އެ ރަށުގައި ކުރިއްސުރެ ކުޅެއުޅޭ ހާއްސަ ކުޅިވަރުތަކުގެ ނަންތަކާއި އެކުޅިވަރުތައް ކުޅޭނެ ގޮތް ވެސް ވަނީ ތަފްސީލުކޮށް ލިޔުއްވައިފަ އެވެ. 

"މި ރަށުގެ މަސައްކަތްތެރިކަން ވެސް ކޮންމެވެސް ވަރަކަަށް ލިޔެފައި ހުންނާނެ." 

އިސްދޫގައި ކޮށް އުޅުނު މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ތަފްސީލުކޮށް ހަމީދު ލިޔުއްވީ އުވަދެވުމުގެ މަސައްކަތާ ގުޅޭ ގޮތުންނެވެ. އެކަމަށް ހާއްސަ ސަމާލުކަމެއް ދެއްވީ އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އެއީ އިސްދޫގެ އާސާރީ މިސްކިތާ ވެސް ގުޅުން ހުރި ކަމަކަށް ވާތީ އެވެ. މިހާރު 300 އަށް ވުރެ ގިނަ އަހަރު ވެފައިވާ އެ މިސްކިތް ހަމީދު ވަނީ ވަރަށް ރަނގަޅަށް ދިރާސާ ކުރައްވައިފަ އެވެ.

މިސްކިތުގެ ބެރިތަކުގައި ލިޔެފައިވާ އަރަބި ބައެއް ލިޔުންތައް ހަމީދު ހިތުދަހެވެ. 

އިގުތިސާދީ އަދި އިޖުތިމާއީ ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް

ތާރީހީ މައުލޫމާތު އެއްކުރައްވައި، މީހުންނަށް އެ މައުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ މަސައްކަތާ އެކުގައި އާމްދަނީ ހޯއްދެވުމަށް ވެސް އޭނާ އެތައް ކަމެއް ކުރައްވަ އެވެ. ކައުންސިލަރެއްގެ މަގާމުގައި ހުންނެވިޔަސް އެއީ ދަނޑުވެރިއެކެވެ. ގެއާ އިންވެގެން އޮތް އޭނާގެ ދަނޑުގައި މިހާރު ހައްދާފައި ހުރީ ފަޅޮލެވެ. 

އޭގެ އިތުރުން އޭނާ ކުރައްވާ އަނެއް ކަމަކީ އެކި ބާވަތްތަކުގެ ކާބޯތަކެތި ވިއްކާ ގާޑިޔަލެއް ހިންގުމެވެ. ވެހިކަލް އިންޝުއަރެންސާ ގުޅޭ އެކި އެކި ހިދުމަތްތައް ބޭނުންވާ މީހުންނަށް އެކަން ފެސިލިޓޭޓް ކޮށްދެއްވުމަކީ ވެސް ހަމީދު ކުރައްވާ މަސައްކަތެކެވެ. އެކަމަށް އޭނާ އެއްވެސް އިތުރު އަގެއް ނުނަންގަވަ އެވެ.

އޭގެ އިތުރުން އޮންލައިން ޕްލެޓްފޯމެއް ހައްދަވައި މީހުންނަށް ކިޔަވައިދިނުމުގެ މަސައްކަތް ވެސް އޭނާ ކުރައްވަ އެވެ. 

"އަޅުގަނޑަކީ ހަމަ ވަރަށް ބިޒީ ޝެޑިއުލެއްގައި މަސައްކަތް ކުރާ މީހެއް، ކުދިކުދި ބައިވަރު މަސައްކަތްތައް،" ހަމީދު ވިދާޅުވި އެވެ.

އިޖުތިމާއީ ގޮތުން އޭނާ ކުރައްވާ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ހިދުމަތަކީ އިސްދޫ ކަލައިދޫ ގުޅޭ ބޮޑުމަގުން ދަތުރުކުރާ އުޅަނދުތައް އެ މަގުގެ މެދަކާ ހިސާބުން ތެޔޮ ހުސްވެއްޖެ ނަމަ ހިލޭ ސާބަހަށް ތެޔޮ އަޅައިދިނުމެވެ. ހަމީދުގެ ގެ ހުންނަނީ އެ މަގުގެ ގާތްގަނޑަކަށް މެދަކާ ހިސާބުގައި ކަމަށް ވާތީ އެފަދަ ހާލަތެއް މެދުވެރިވާ މީހުންނަށް އެންމެ ފަސޭހައިން ދެވޭނީ ވެސް އެ ގެއަށެވެ. 

"ފަސް ލީޓަރު ޕެޓްރޯލް ރިޒާވް ޓޭންކުގެ ނަމުގައި ގޭގައި ބަހައްޓައިގެން ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް 500 އެމް އެލްގެ ޕެޓްރޯލް ފޯރުކޮށްދެނީ ހިލޭ އަޅުގަނޑު އެ މީހަކު ކައިރިއަށްގޮސް، އެއީ، ދުވަހަކު ނުވެސް ދެކޭ، ނުދަންނަ މީހެއް ކަމަށް ވިޔަސް ތަފާތެއް ނުކުރަން."

އެހާ ގިނަ މަސައްކަތް އެހާ ހީވާގިކަމާ އެކު ކުރައްވަން ފެއްޓެވީ ހަމީދު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ކުޑައިރު އުޅުއްވަން ޖެހިވަޑައިގެންނެވި ގޮތުންނެވެ. އުމުރުން އެންމެ އަށް އަހަރުގައި ބައްޕަ ނިޔާވުމާ އެކު، އޭނާ އަށް ޖެހިވަޑައިގަތީ އާމްދަނީ ހޯއްދަވަން ކުރެއްވެން އޮތް ކޮންމެ މަސައްކަތެއް ކުރައްވާ ށެވެ.

އޭރުގައި ހަމީދުގެ އެއްބަނޑުއެއްބަފާ އަށް ކުދިންނާއި އެއްބަނޑު ދެކުދިން ހިމެނޭ ގޮތުން ޖުމްލަ 10 ކުދިން އެ އާއިލާގައި ތިއްބެވެ. 

"އަޅުގަނޑުމެން އެ ހިސާބުން ދެން ވަރަށް ބިކަވެއްޖެ، މަންމަ އެހާ ބައިވަރު ކުދިން ގޮވައިގެން އެ ހަރަދުތައް ހަމަޖައްސައިގެން އުޅުމަކީ ވަރަށް ދަތި ކަމަކަށްވި." 

އެ ހިސާބުން ހަމީދު ބަދަލުވީ އިސްދޫގައި އޭރު އެންމެ ތަނަވަސްކޮށް އުޅުނު އާބްލޫ ގެއަށެވެ. 

އެ ގޭގައި ފުރަތަމަ ކުރެއްވި މަސައްކަތަކީ އޭރު ދެމުން އައި ކަރަންޓަށް ގޭގެއިން ފައިސާ ނަގައި އެ ބެލެހެއްޓުމުގެ މަސައްކަތެވެ. 

"އެ މީހުން [އާބްލޫގޭ ގެ ދެމަފިރިން] މައްކާއަށް ގޮސްފައި ގެނައި ފޮށިގަނޑުލީ ޓީވީއެއް، އަޅުގަނޑު ވަރަށް ހަނދާން ހުރޭ އެ ވާހަކަ. އެ ޓީވީ އަޅުގަނޑު ކޮނޑުން އުފުލައިގެން އޭގެ އަގު ހަމަކުރީ. އެއީ ގޭގެއަށް އެ ޓީވީ އަޅުވަން ގެންދަނީ އަޅުގަނޑު ކޮނޑުން އުފުލައިގެން،" ފުރަތަމަ ކުރެއްވި މަސައްކަތުގެ ހަނދާން އާކުރައްވަމުން ހަމީދު ވިދާޅުވި އެވެ.

ޓީވީ އުފުލައިދިނީމާ ލިބޭ އުޖޫރައަކީ ދުވާލަކަށް 30ރ. އެވެ. އެ ފައިސާ އޭނާ އަނބުރާ ގެންގޮސް ދެއްވަނީ އެގޭގެ ވެރިންނަށެވެ. ޓީވީގެ އަގު އެގޮތުން ހަމަކުރައްވައި ގެއަށް ފުރަތަމަ ޓީވީ ހޯއްދަވައިދެއްވި އެވެ.

ހަމީދު ގަބޫލުކުރައްވާ ގޮތުގައި އެއީ ބުރަ މަސައްކަތް ކުރުވަން ވެގެން ކުރުވި ކަމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އެކަމުން އޭނާއަށް ދަސްވީ މަސައްކަތުގެ އަހުލާގެވެ. 

ހަމީދަކީ ދިރިއުޅުން އުޖާލާ ކުރުމަށްޓަކައި ބުރަ އެތައް ކުރައްވާ ބޭފުޅެއްކަން އޭނާއާ ވާހަކަ ދައްކައި ނިންމާލިއިރު އަހަރެމެންނަށް އެނގިއްޖެ އެވެ. އާމްދަނީ ހޯދުމަކަށް ބެެއްލެވުމެއް ނެތި ގިނައީ ހިލޭސާބަހަށް ކުރައްވާ ކަންކަމެވެ. ތާރީހު ދިރާސާ ކުރުމަކީ އަދި އޭގެ އެއް ބައެވެ. އެހެން ބައިވަރު ހުނަރުތައް ހަމީދުގެ ކިބައިގައި އެބަހުއްޓެވެ.