އަހަރުމެން ގޮސް އެ ގޭގެ ފަހަތުގައި ވަކިން އަލަށް ހަދަން ފަށާފައި އިން ބައެއްގެ ދޮރުން އެތެރެއަށް ވަނީމެވެ. ގޯތިތެރޭގައި ހުރި ބޮޑު އަނބު ގަސްދޮށުގައި ސައިފް ޝަރީފާއި އޭނާގެ މަންމަ ހާލިދާ އަބޫބަކުރާ ދެމައިން ތިބީ ކާށި ހެހުމުގެ މަސައްކަތުގަ އެވެ.
ސައިފްގެ ހަރަކާތްތައް ހުރި ގޮތުން އެއީ އޭނާއަށް ފަސޭހަ ކަމެއް ނޫންކަން އެނގެ އެވެ. ނަމަވެސް ސައިފްގެ މަންމަ އިނީ ސައިފްގެ ކުދިކުދި ލޯބި އަތްތަކުގައި ހިފަހައްޓައިގެން، ނުހަނު ކެތްތެރިކަމާ އެކު އެ މަސައްކަތުގައި އެހީތެރިވެދޭށެވެ.
އެ މަންމަގެ މޫނުމަތިން ފެންނަނީ ފޫހިކަމެއް ނެތް ހިނިތުންވުމެކެވެ. ޔޫސުފް ބާކީކޮށްލުމުގެ ބަދަލުގައި، އެ އުނދަގޫ މަސައްކަތުގައި ވެސް ދަރިފުޅު ބައިވެރިކުރަނީ އެއީ ވެސް ދިރިއުޅުމުގެ މުހިންމު ފިލާވަޅެއް ކަމުގައި ދެކިގެންނެވެ. ހާލިދާގެ މޫނުމަތިން ފެންނުނީ ކެތްތެރިކަމާއި މައިވަންތަ ކަމުގެ ލޯތްބެވެ.
"ތެރަޕީއަށް ދާއިރު ބުނެފައި އޮންނަނީ ސައިފް ލައްވާ އެކަހަލަ ގޭތެރޭގެ ކުދިކުދި މަސައްކަތްތައް ކުރުވަން. އެހެންވެ ހުރިހާ ކަމެއް ވެސް ކުރަނީ ބައިވެރި ކޮށްގެން،" ސައިފްގެ މަންމަ ހާލިދާ އަހަރެމެންނަށް ކިޔައިދޭން ފެށީ އޭނާގެ ދަރިފުޅުގެ އޯޓިޒަމް ދަތުރުގެ ތަޖުރިބާ އެވެ.
އެ ހިސާބަށް އައުމަށް އެ އާއިލާއިން ކުރި މަސައްކަތެވެ. ސައިފްގެ ހާލަތު ބަދަލު ކުރުމަށް ކުރި އުނދަގޫ އެހެނަސް ކެތްތެރިކަމުގެ ނަމޫނާ ދަތުރެވެ.
ސައިފް އާއި ހާލިދާގެ "ދަތުރުގެ ފެށުން"
އުމުރުން ދެ އަހަރުގައި ވެސް ސައިފްގެ ކިބައިން އެހެން ކުދިންނާ މުޅިން ތަފާތު އާދަޔާ ހިލާފު ކަމެއް ހާލިދާގެ ދެމަފިރިންނަށް ފާހަގައެއް ނުވެ އެވެ. އެހެންވެ، އެ ދަރިފުޅު ވެސް ބަލަމުން އައީ ދެން ތިބި ކުދިންނާ ވެސް އެއްވަރަށް އަޅާލަމުންނެވެ. ލޯބީގެ ޒައްރެއްގެ މިންވަރު ވެސް މަދެއް ނުކުރެ އެވެ.
އެކަމަކު، އުމުރުން ތިން އަހަރުގައި އާދަޔާ ހިލާފު ތަފާތު އެތައް ކަމެއް ސައިފްގެ ފަރާތުން ފާހަގަވާން ފެށި އެވެ. އެއީ ނާސަރީ ގްރޭޑަށް ވައްދަން އުޅުނު ދުވަސްކޮޅެވެ.
"ނުއެއް ބަލާ، ހަތަރުކަޅި ހަމައެއް ނުކުރޭ އެކަކާ ވެސް. މޫނަކަށް ވެސް ނުބަލާ. ކިޔާ އެއްޗެއް ރިޕީޓު ކުރަނީ އަޑުދަށުން. ވާހަކައެއް ނުދައްކާ،" އެންމެ ފުރަތަމަ ސައިފުގެ ފަރާތުން ފެނުނު ތަފާތު ކަންކަން ހާލިދާ ކިޔައިދިނެވެ.
ހާލިދާގެ ދެމަފިރިންގެ އިތުރުން ދެ ދަރިން ތިބި ނަމަވެސް ސައިފަށް އަޅާލަން ޖެހޭވަރު އިތުރު ކުރަން މަޖުބޫރުވި އެވެ. އެ ކުދިން ރަށުގައި ބައިތިއްބާފައި، ސައިފް ގޮވައިގެން ތެރަޕީ ނަގަން ކާށިދޫން މާލެ ދަތުރުކުރަން ފެށި އެވެ.
ތެރަޕީ ނަގަން ގަދަ ކަނޑުގައި މާލެ
ކާށިދޫ ކަނޑުގެ ގަދަ ރާޅުތަކުގެ ތެރޭގައި ކޮންމެ ހަފުތާއެއްގެ ހޮނިހިރު ދުވަހު ހާލިދާ މާލެ ދަތުރުކުރަނީ އުންމީދަކާ އެކު އެވެ. އޭނާގެ ހާއްސަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ ދަރިފުޅަށް ބޭނުންވާ ތެރަޕީއަށެވެ.
ސައިފަށް ދޭން ޖެހެނީ އޯޓިޒަމް ކުދިންނަށް ހާއްސަ ތެރަޕީތަކެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ސްޕީޗު ތެރަޕީ އާއި ބިހޭވިއަރަލް ތެރަޕީ އަދި އޮކިއުޕޭޝަނަލް ތެރަޕީ ހިމެނެ އެވެ.
ކުޑަދަރިފުޅު ގޮވައިގެން އެ ތެރަޕީތައް ނަގަން މާލެ އަށް ގަދަކަނޑުގައި ކުރާ އެ ދަތުރަކީ ނުރައްކާތެރި އަދި އެހާމެ ބުރަ ދަތުރެއް ކަމަށް ވިޔަސް އެކަމުން އެ ދަރިފުޅުގެ މުސްތަގުބަލް ބަދަލުވާނެކަން ޔަގީން ވާތީ އެވެ.
މި ރަށުގައި ހާއްސައެހީއަށް ބޭނުންވާ ކުދިންނަށް ކިޔަވައިދޭނެ ޓީޗަރުން ތިއްބަސް، އެ ކުދިންގެ ހަށިގަނޑުގެ ކުރިއެރުމަށް ބޭނުންވާ ތެރަޕީގެ އެއްވެސް ހިދުމަތެއް ނުލިބެ އެވެ.
"ކުރިން އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުކިޔާނެ. މިހާރު ކްލާހަށް ވަންނަމުން ސަލާން ވެސް ގޮވާނެ. މީހަކު ފެނުނަސް ސަލާން ގޮވާނެ. ވާހަކަ ދައްކާނެ. ގޭތެރޭގައި ކުނިކަހަން އުޅޭއިރު އުޅޭނެ ފިހިގަނޑު ހިފައިގެން ވެސް،" މިހާރު ގްރޭޑް 1 ގައި ކިޔަވަމުން އަންނަ ސައިފްގެ މަންމަ ބުންޏެވެ.
މީގެ ކުރިން ސައިފަށް ސްކޫލުގައި ކިޔަވައިދެމުން އައީ "ވަން ޓު ވަން" ގޮތަށެވެ. ޓީޗަރާއި ސައިފްގެ އެކަނި ކްލާހެއްގެ ގޮތުގައި ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ ދެ ގަޑިއިރު ހޭދަ ކުރަމުންނެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު ސައިފްގެ އުޅުމަށް އައިސްފައިވާ ބަދަލުން ސްކޫލުން ވަނީ އެ އުމުރުގެ އެހެން ކުދިންނާ އެއް ކްލާހެއްގައި ކިޔަވައިދިނުމަށް ނިންމައިފަ އެވެ.
ކާށިދޫ އޮތީ ވެރިރަށް މާލެއާ އެއް އަތޮޅެއްގައި ކަމަށް ވިޔަސް ސައިފް ފަދަ ކުދިންނަށް ބޭނުންވާ އަސާސީ ސިއްހީ ހިދުމަތްތައް ނެތުމުގެ ސަބަބުން ބޮޑެތި އެތައް ތަކުލީފުތަކެއް ކޮންމެ ދުވަހަކު ވެސް ކުރިމަތިވެ އެވެ.
ކާށިދޫ ކަނޑަކީ ރާއްޖޭގައި އެންމެ ގަދަ އެއް ކަނޑެކެވެ. މާސިންގާ ބާންޏާއި ރާޅު އުފެދެ އެވެ. ވައި ޖެހި ވިއްސާރަވެެއްޖެ ނަމަ ދަތުރުކޮށް އުޅެން ކުޅަދާނަ ނުވާ ވަރަށް ގަދަވާ ކަނޑެކެވެ. ނަމަވެސް އެ ކަނޑުގައި ދަތުރުކޮށް ދަރިންނަށް ތެރަޕީ ހޯދައިދިނުން ނޫން އިތުރު ގޮތެއް މި ރަށުގެ މީހުންނަށް މިއަދަކު ނެތެވެ.
ސައިފްގެ އިތުރުން ރަށުގައި މިހާރު ތެރަޕީ ނަގަން މާލެ ދާ ހައެއްކަ ކުދިން ތިބިއިރު އެ ކުދިންނަށް ވެސް އޮތް ހަމައެކަނި ހައްލަކީ މާލެ އަށް ކުރާ އެ ދަތުރެވެ. ކޮންމެ ހޮނިހިރު ދުވަހެއްގެ ހެނދުނު ކާށިދޫން ފުރައިގެން މާލެ އައިސް، ތެރަޕީ ނިންމުމަށް ފަހު ހަވީރު އެނބުރި ރަށަށް ދަނީ އެވެ.
"ދަތުރު ކުރަން އެންމެ އުނދަގުލީ. ކިތަންމެ ގަދަޔަސް ހަމަ ދަރިފުޅު ގޮވައިގެން ދާންތާ ޖެހޭނީ. އިތުރު ގޮތެއް ނެތް. އޮންލައިންކޮށް ވެސް ތެރަޕީ ނަގަން މަސައްކަތް ކުރިން. އެކަމަކު ސްކްރީނަށް ބަލަން ނީނދޭ ސައިފް އެހާ ގިނަ އިރަކު، އެހެންވެ ފަހުން ހުއްޓާލީ،" ހާލިދާ ބުންޏެވެ.
އެއީ ހަމައެކަނި ޖިސްމާނީ ގޮތުން ބުރަ ދަތުރެއް ނޫނެވެ. މާލީ ގޮތުން ބެލިޔަސް ބުރަ ބޮޑެވެ. އެ ކުދިންނަށް ފައިސާ ނުނެގި ނަމަވެސް ބެލެނިވެރިޔާ އަށް ދުވަހުގެ ދެކޮޅު ދަތުރަށް އެކަނި ވެސް 600ރ. ހަރަދުވެ އެވެ. އެއީ މަހެއްގެ މައްޗަށް ބަލާއިރު ގާތްގަނޑަކަށް 2,500ރ. ގެ ބޮޑު ހަރަދެކެވެ.
އާދައިގެ އާއިލާއަކަށް އެއީ އުފުލަން ދަތި ވޭނެކެވެ. ނަމަވެސް ހާއްސަ އެހީއަށް ބޭނުންވެ، ތެރަޕީ އަށް ނުހަނު ބޭނުންވެފައިވާ އެ ކުދިންގެ ހާލަތު ރަނގަޅު ކުރުމަށްޓަކައި އެ ނޫން ގޮތެއް މިއަދު އެ އާއިލާތަކަކަށް ނެތެވެ.
އެ މީހުން އެދެނީ ކާށިދޫގައި ވެސް ފިޒިއޮތެރަޕީ ފަދަ އަސާސީ ހިދުމަތްތައް ލިބުމެވެ. މާލެއާ ކައިރި ރަށަކަށް ވެފައި، އާބާދީގެ ނިސްބަތުން މިފަދަ ހިދުމަތްތައް ރަށުން ލިބޭނެ އިންތިޒާމެއް ހަމަޖެހުމަކީ ހާލިދާ ފަދަ އެތައް މައިންބަފައިންނަކަށް ލިބޭނެ ބޮޑު ލުޔަކަށް ވާނެ އެވެ.
އެކަނިމާއެކަނި ކަނޑު ހުރަސްކޮށް ކުރާ އެ ބިރުވެރި ދަތުރުތަކަށް ނިމުމެއް އަންނާނެ ދުވަހެއްގެ އިންތިޒާރުގައި މި ރަށުގެ ރައްޔިތުން ތިބީ އުންމީދާ އެކުގަ އެވެ.