މިއުޒިކުގެ ދުނިޔޭގައި އުޅޭތާ ފަންސަވީހަކަށް އަހަރު ހޭދަކުރި އެވެ. އުފަލާއި މަޖާކުރުމުގައި އެތައް ވަގުތެއް ހޭދަކުރަމުން އައީ މާޔޫސްވުމުން އަރައިގަންނާށެވެ. މާޔޫސްވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު ދެވެނީ މިއުޒިކު ބޭންޑާ ދިމާލަށެވެ. އެކަމަކު، އަހުމަދު ރިފާއު އަށް ކާމިޔާބެއް ނުލިބުނެވެ.
މިއީ ރާއްޖޭގައި މަދަހަ ލިޔުމުގައި މިހާރު އެންމެ މަޝްހޫރު މީހުންގެ ލިސްޓުން ޖާގަ ހޯދާފައިވާ ރިފާއުގެ ހަޔާތް ބަދަލުކޮށްލި ގޮތުގެ ވާހަކައެވެ. މުޅި ދިރިއުޅުން ބަދަލުވެ، ފަންސަވީސް އަހަރު ފަހުން މާޔޫސްކަމުން އަރައިގަންނަން ކުރި މަސައްކަތެވެ.
އަބްދުﷲ އީސާފުޅު (ގިނަ ކެރިޔާ އީސަ) ގެ "ސީ ޗައިލްޑް" ބޭންޑުގެ ޑްރަމަރެއްގެ ގޮތުގައި ރިފާއު މަސައްކަތް ކުރި ދުވަސްވަރު އެއީ މިޔުޒިކުގެ އެންމެ ފުނުގައި އޭނާގެ ހުރިހާ ހަކަތައަކާއި ޒުވާން ޖޯޝެއް ގުރުބާން ކުރި ޒަމާންތަކެވެ. އުފަލެއް ނުލިބުނަސް އުންމީދުގައި އެކަން ކުރި އެވެ.
މާޔޫސްކަމުން އަރައިގަންނަން ރިފާއު އަށް މެދުވެރިވީ ޤުރުއާނުގެ އިނގިރޭސި ތަރުޖަމާ އެވެ. އެ ތަރުޖަމާ ހުޅުވައިލެވުނު ދުވަހަކީ މާޔޫސްކަމަށް ޣަރަގު ވެފައިވާ ރިފާއުގެ ނަސީބަކަށް ވި އެވެ.
"އެއް ދުވަހު ޤުރުއާނުގެ އިނގިރޭސި ޓްރާންސްލޭޝަން މި ހުޅުވާލީ. އާޔަތްތައް ނުހިމަނައި ހަމައެކަނި ތަރުޖަމާ އެކަނި ހިމެނޭ ފެހި ކުލައިގެ (ބޭރުގަނޑެއްލީ) ފޮތެއް އޭރު ވަރަށް އާންމު އިނގިރޭސި ތަރުޖަމާއެއް އެއީ،" މާޔޫސްވެ ފިކުރު ބޮޑުވުމުން އޭނާގެ ހިތުގައި އުފެދެމުން ދިޔަ ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބު ހޯދަން އޭރު ކުރި މަސައްކަތް ރިފާއު ކިޔައި ދިނެވެ.
"އެ ޓްރާންސްލޭޝަން ކިޔަން ފެށީމާ ހީވީ އަހަންނާއޭ އެ މުހާތަބު ކުރަނީ. ޓްރާންސްލޭޝަންގައި ލިޔެފައި އޮތް މާޔޫސް ނުވާށޭ. ދަ ކްރިއޭޓާ ދަ ސަސްޓެއިނާ. ﷲ ވަނީ އަހަންނާ އެކުގައޭ."
އޭގެ ފަހުން ރިފާއު ފަހަތަކަށް ނުބެލި އެވެ. މިއުޒިކާ ދުރަށް ދާކަށް އުނދަގުލެއް ނުވި އެވެ. މިއަދު އެހެރަ މަގާމުގައި އޭނާ އަށް ދެމިހުރުމުގެ މެދުވެރިއަކަށް ޤުރުއާނުގެ އިނގިރޭސި ތަރުޖަމާވެ، މަދަހައިގެ ތެރެއަށް ގަންބާލި އެވެ. މަދަހައިގެ ދުނިޔެއަށް ލޯ ހުޅުވުނެވެ.
މީގެ ވިއްސަކަށް އަހަރު ކުރިއަށް ޖެހިލިޔަސް ފެންނަން ހުރީ ރިފާއުގެ އަޒުމް ވަރުގަދަ ކަމުގެ ހެކިތަކެވެ. "ޔާ ރައްބަނާ" ގެ ނަމުގައި މީގެ 20 އަހަރު ކުރިން ނެރުނު މަދަހަ އަލްބަމް މުޅި ރާއްޖޭގައި ވައިގައި ހިފީ ރެކޯޑު މިންވަރަކަށެވެ.
މަޝްހޫރު އަލީ ރަމީޒުގެ އަޑުން އެ އަލްބަމްގެ މަދަހަތައް ރެކޯޑުކޮށް، ޓީވީއެމްގެ އޭރުގެ މުހައްމަދު އާސިފް (މޮންދު) ގެ އަޑުން ޤުރުއާނުގެ ތަރުޖަމާ އާއި ރިޕޯޓުތައް ހުށަހަޅައި، މިހާރުގެ އިސްލާމިކް މިނިސްޓަރު ޑރ. މުހައްމަދު ޝަހީމް އަލީ ސައީދުގެ އަޑުން ޤުރުއާނާއި ހަދީސްބަސްފުޅުތައް ތިލާވަތުކޮށް ނުކުތް އެ މަދަހަ އަލްބަމް ވައިގައި ހިފައިގެން ދިޔައީ ފަތުއަޑުކިޔައިފަ އެވެ.
އެ މަސައްކަތުގެ ފަހަތުގައި ހުރީ ރިފާއު އެވެ. އެއީ މުޅި ރާއްޖޭގެ އެތައް ބައެއްގެ މަގުބޫލުކަން ހޯދި "ޔާ ރައްބަނާ" އަލްބަމްގެ ޕްރޮޑިއުސަރެވެ. އެ އަލްބަމްގައި ހިމެނޭ ރީތި ޅެންތަކުގެ ވެރިޔާ އެވެ.
ރިފާއުގެ އަމިއްލަ ރާގުތަކަށް، އޭނާގެ އަމިއްލަ އަތުން ލިޔެ، އެކި ވޯކަލިސްޓިން ލައްވައި 32 މަދަހަ މިހާތަނަށް ވަނީ ރެކޯޑު ކޮށްފަ އެވެ.
އޭނާ ހުޅުވައިލި ޤުރުއާނުގެ ތަރުޖަމާ ކިޔުމުގައި އިތުރު އެތައް ވަގުތެއް ހޯދައި، މައުލޫމާތުތައް މުއްސަނދި ކޮށްފި އެވެ. އިސްލާމްދީނުގެ އިލްމު އުނގެނުމުގެ މުހިންމުކަން ސިކުނޑި އަށް ވަދެ، އެ އަޒުމުގައި ޕާކިސްތާނަށް ކިޔަވަން ވެސް ދިޔަ އެވެ. ޕާކިސްތާނުގައި ހޭދަވި ދުވަސްތަކުގައި، އުރުދޫ ބަހުގެ ބަލާޣާތްތެރިކަމާއި ލަފުޒުތައް އެތުރިފައިވާ ފުރިހަމަކަމުގެ މައްޗަށް ސިކުނޑި ވެސް ހޭނުނެވެ.
މަދަހައިގެ ޅެންވެރިކަމުގެ ތެރެއަށް ވަދެވުނީ އެ ހިސާބުންނެވެ.
"އަހަރެން ކުޑަކޮށް ހައިރާންވެސްވޭ. އެއީ ސްކޫލުގައި ކިޔެވިއިރު ވެސް އަހަންނަކީ ދިވެހި (މާއްދާ) ކިޔަވާ ހިތްވި މީހެއް ވެސް ނޫން. ދިވެއްސަށް އެހާ ޝައުގުވެރިކަމެއް ވެސް ނުހުރޭ. އެކަމަކު ނޭނގޭ ޕާކިސްތާނުގައި ހޭދަކުރި މުއްދަތުގައި މަދަހައިގެ ޅެންވެރިކަމުގެ ތެރެއަށް ވެސް ވަދެވިއްޖެ،" ރިފާއު ބުންޏެވެ.
އެ ގައުމުގައި އޭރު ކިޔަވަމުން ދިޔަ ބައެއް ދިވެހި ދަރިވަރުންގެ ތެރެއިން ނައިފަރު ޝައިހް މުހައްމަދު އިބްރާހިމާއި ޑރ އާދަމް ޝަމީމް ވިދާޅުވެ، ރެކޯޑް ކުރި "ވީހިނދުގައި ކުޑަކުޑަކޮށް ތިބާ" އަކީ ޕާކިސްތާނުގައި ކިޔަވަމުންދިޔަ ދުވަސްވަރު ރިފާއު ފެށި މަދަހައިގެ ޅެންވެރިކަމުގެ ސިލްސިލާގައި އޭނާ ލިޔުނު ފުރަތަމަ މަދަހަ އެވެ.
ރިފާއު ބުނި ގޮތުގައި އޭނާގެ މަދަހަތަކުގައި މާ ފުރިހަމަ ބަސްމަގަކާއި ބަލާޣާތްތެރި ގޮތްތަކެއް ހުންނަ ކަމަކަށް އޭނާ އަށް ގަބޫލެއް ނުކުރެވެ އެވެ.
"އެކަމަކު މަދަހަ ރެކޯޑު ކޮށްފައި ރިލީޒް ކުރީމާ މީހުން ބުނޭ އޭގެ ޅެންވެރިކަން ވެސް ވަރަށް ރަނގަޅޭ. ބަސްތައް އެތުރިފައި ހުންނަ ގޮތްތައް ވެސް ވަރަށް ފުރިހަމައޭ،" ރިފާއު ބުންޏެވެ.
ޔާރައްބަނާ މަދަހަ އަލްބަމްގައި ހިމެނުނު 8 މަދަހައިގެ ތެރެއިން 7 މަދަހައަކީ ޕާކިސްތާނުގައި ކިޔަވަން ހުރި އިރު ލިޔުނު ޅެންތަކެވެ. އަދި އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް މަދަހަތައް ރިފާއު އާއި އޭރު ޕާކިސްތާނުގައި އޭނާއާ އެކު ކިޔަވަން އުޅުނު ބައެއް އެކުވެރިން ކިޔައި ރެކޯޑު ވެސް ކުރި އެވެ.
ކިޔުމުގައި މާ ބޮޑު ސްޓައިލެއް ނެތަސް އެ ރެކޯޑިންތައް އަލީ ރަމީޒާ ހަމައަށް ފޯރި އެވެ. ރިފާއުގެ މަދަހަތަކަށް އަލީ ރަމީޒުގެ ވެސް ހިތްޖެހުމުގެ ނަތީޖާއަކީ އެ މަދަހަތައް އަލްބަމެއްގެ ގޮތުގައި ނެރެން އަލީ ރަމީޒު ބޭނުންވުމެވެ.
"ސުނާމީ މަދަހަ ފިޔަވައި ހުރިހާ މަދަހައަކީ ކުރިން ލިޔެފައި ހުރި މަދަހަތައް،" ދެހާސް ފަސްވަނަ އަހަރު ނެރުނު ޔާރައްބަނާގެ މަދަހަ އަލްބަމްގެ މަސައްކަތާ ބެހޭގޮތުން ރިފާއު ކިޔައި ދިނެވެ.
އޭނާ ބުނި ގޮތުގައި، އެ މަދަހަ އަލްބަމްގެ ސަބަބުން އާންމުންނަށް އޭގެ މެސެޖު ފޯރާނެ ގޮތަކަށް ނެރެން އޭނާ އާއި އަލީ ރަމީޒާ ދެ މީހުން އޭރު ވެސް ވިސްނި އެވެ.
"ސޮސައިޓީ އަށް އިމްޕެކްޓެއް އަންނަ ވަރުގެ މަސައްކަތަކަށް އެ މަދަހަ އަލްބަމް ހަދަން ބޭނުންވީ. އެގޮތަށް މޮންދުގެ އަޑުން ރިޕޯޓުތަކާއި ޤުރުއާނުގެ ތަރުޖަމާ ނެރޭޓް ކުރަން ނިންމީ. މޮންދު ގެނައީ އައްޔަ. އަހަރެން ނިންމީ ޝަހީމު ގެންނަން،" އޭނާ ބުންޏެވެ.
"އެ ތިން މީހުންގެ ކޮންޓްރަބިއުޝަން އައީމާ އެހާ ބޮޑަށް ވައިގައި ހިފި އެއްޗަކަށް އެ މަދަހަ އަލްބަމް ވީ ވެސް. ފައިނަލު ޕްރޮޑަކްޓް ރިލީޒް ކުރި ހިސާބުން އެ އަލްބަމްގެ ޑިމާންޑް ވަރަށް މަތިވި. އަލްހަމްދުލިﷲ."
އެ އަލްބަމްގައި ހިމެނޭ "ހޭލާށޭ މަގޭ އަހާ" އަކީ، ރިފާއު ބުނި ގޮތުގައި އޭނާގެ ވާހަކަ އެވެ. ކުރިން ރިފާއުގެ ދިރިއުޅުން ހޭދަވި ގޮތާއި ފަހުން ބަދަލުވެގެން ދިޔަ ގޮތް އެ މަދަހައިގައި "ޅެން ބައިތަކުން" އެ ވަނީ އިއްވާލައި، ސިފަކޮށްދީފަ އެވެ.
އޭނާ ބުނީ ޔާ ރައްބަނާ މަދަހަ އަލްބަމްގެ ހުރިހާ ފިކުރީ ހައްގެއް، މިހާރު އަލީ ރަމީޒަށް ދީފައިވާނެ ކަމަށެވެ.
"އައްޔަ ބުނީ ތިމަންނަ އަށް އެ އަލްބަމް ދޭން ވީން ނޫންހޭ އަގެއް ކިޔާފައި ނަމަވެސް. އަހަރެން ބުނިން އަގެއް ކިޔާނެ ކަމެއް ނެތޭ. މަދަހައެއް ކިޔައި ދޭންވީނޫންހޭ. އައްޔަގެ އަޑުން ކިޔާފަ އިން އެ މަދަހަ [ކުޑަކުޑަ ދަރިފުޅު ރޯލުމުން] އެ އިނީ ފުރާވަރު މަދަހަ އަލްބަމްގައި،" ރިފާއު ބުންޏެވެ.
ޔާރައްބަނާ އަށް ފަހު އަމިއްލަ ޕްރޮޑަކްޝަން ހައުސް؛ "އިސްލާމިކް ރިދަމް"
މަދަހަ އުފައްދައި ޕްރޮޑިއުސް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް، އިތުރު ހަރަފަތަކަށް ގެންދަން، ޕްރޮޑަކްޝަން ހައުސްއެއްގެ އުފެއްދި އެވެ "އިސްލާމިކް ރިދަމް" ގެ ނަމުގައި ރިފާއުގެ އަމިއްލަ ޕްރޮޑަކްޝަން ހައުސް ރަޖިސްޓަރީ ކުރި އެވެ.
"ކޮންމެވެސް ކަހަލަ ރިދަމްތަކަކުން ނުވަތަ ހަމަތަކަކުން މީހުންނަށް އަޑު އިއްވުން (އެއީ ރިދަމް). ދެން އެ އަށް މަދަހަ ނުވަތަ ނަޝީދު ކިޔަސް އޯކޭ. ނަން ކިޔުން ދޫކޮށްލާނީ އަޑު އެހުންތެރިންނަށް،" އަމިއްލަ ޕްރޮޑަކްޝަން ހައުސް އަށް ނަން ދިން ގޮތް ރިފާއު ކިޔައި ދިނެވެ.
ރިފާއު ބޭނުންވީ ދީނީގޮތުން ފޯރުކޮށްދޭން ބޭނުންވާ މެސެޖު ކޮންމެވެސް ކަހަލަ ރިދަމެއްގެ ސިފައިގައި ދޫކޮށްލާށެވެ.
"އެހެންވެ ހިތަށް އެރި އެ ނަން ބޭނުންކޮށްގެން އިސްލާމިކް ރިދަމްއޭ ކިޔާނީ. ކޮންމެ ގޮތެއް ވިޔަސް އަޅުގަނޑުގެ މި މަސައްކަތުގެ މައިގަނޑު ފޯކަސްއަކީ ދީނީ ގޮތުން ފޯރުކޮށްދޭން ޖެހޭ މެސެޖު މަދަހަތަކުގެ ސިފައިގައި ފޯރުކޮށްދިނުން."
ރިފާއުގެ މަދަހަ އަލްބަމްތަކުގައި އޭނާ ހިމަނާ އެއް ތީމަކީ "މަންމަ" ގެ ތީމެވެ. ޔާރަބައްނާ މަދަހަ އަލްބަމްގައި އަލީ ރަމީޒުގެ އަޑުން ރެކޯޑު ކުރި "ނުވަ މަސްދުވަހުގެ ގަދަ ވޭނުގައި" އެވެ.
އޭގެ ފަހުން 'އިސްލާމިކް ރިދަމް' ގެ ކުޑައިގެދަށުން 2012 ގައި ނެރުނު މަދަހަ އަލްބަމް "ފުރާވަރު" މަދަހަ އަލްބަމްގައި މޫސާ ޝިފާއު (ޓްރިއޯ) ގެ އަޑުން ކިޔާފައިވާ "މަގޭ ލޯބި މަންމާ" އެވެ. އަދި 2017 ގައި ޝަލަބީ އިބްރާހިމް ލައްވައި ކިޔުއްވި "މަންމާ ތިއީ އަސްލީ ހިތް މަގޭ" އެވެ.
ހުރިހާ މަދަހައެއްގައި އަމިއްލަ ރާގު
މަދަހަ އާއި ހެޔޮ ނަސޭހަތުގެ ލަވަތަކަކީ ދިވެހިންގެ ކަންފަތަށް ކުރިން ވެސް ފަރިތަ އަޑުތަކެވެ. ކުރީގެ ލަވަ ކިޔުންތެރިންގެ އަޑުން ގިނަ މަދަހަތަކެއް ކިޔައި އާންމު ކުރިޔަސް އޭގެ ގިނަ ރާގުތަކަކީ ކައިރި ގައުމުތަކުގެ ލަވަތަކުގެ ކޮޕީ ރާގުތަކެވެ.
އެކަމަކު ރިފާއު މަދަހައިގެ މަސައްކަތް އެންމެ ފުރަތަމަ ވެސް ފެށީ އަމިއްލަ ރާގުންނެވެ. އަދި މިހާރު ވެސް ދަމަހައްޓަނީ އަމިއްލަ ރާގުތަކުގެ ގޮތްކެވެ. ދެން ވެސް އޭނާ ދަމަހައްޓާނީ އެ އުސޫލެވެ. ނަމަވެސް އަމިއްލަ ރާގުގެ ސިފަ އެ ޅެންތަކުގައި ޖައްސަނީ އެކަނިވެ، ހަމަހިމޭންކަން ލިބޭ ދުވަސްތަކުގައި ކަމަށް ރިފާއު ބުންޏެވެ.
"އަމިއްލަ ރާގެއް ބޮލަށް މި ވަންނަނީ ވަރަށް ހިމޭންވެ، މަސައްކަތްތައް ލުއި ދުވަސްވަރެއްގައި. އަހަރެންގެ މަސައްކަތް ހުންނަ ގޮތުން އެކަމަށް ވަގުތު ވަރަށް ނުވޭ،" މިހާރު އުމުރުން 53 އަހަރުގެ ރިފާއު ބުންޏެވެ.
އެންމެ ފަހުން ރިފާއު ލިޔުނު މަދަހައަކީ އޭނާގެ މަރްހޫމް މަންމަ އާބިދާ އަބްދުﷲ ގެ ހަނދާނަށް ލިޔެފައިވާ މަދަހަ "ރޮއްވާފަ ލޯތައް" އެވެ.
ޓްރިއޯގެ އަޑުން ރެކޯޑް ކުރި އެ މަދަހަ ވަރަށް ބޮޑަށް މަގުބޫލުވި އެވެ. ވީޑިއޯއާ އެކު ރިލީޒް ކުރި އެ މަދަހަ އަށް ސޯޝަލް މީޑީއާގައި ވަނީ 1.5 މިލިއަނަށް ވުރެ ގިނަ ރިއެކްޓްސް ލިބިފަ އެވެ. އެއީ އޭނާގެ މަންމަގެ މަރަށް ފަހު އެ ފުން ހިތާމައިގެ ތެރެއަށް ގެނބިފައި އިނދެ ބޮލަށް ވަން ހިޔާލަކުން ލިޔުނު ޅެމަކާއި ވުޖޫދު ކުރި އަމިއްލަ ރާގެކެވެ.
"މަންމަ މަރުވީމަ މީހާ އެއްކޮށް ސުމަކަށް ދިޔަ. އެހެން އިނދެ ލިޔެލެވުނު މަދަހައެއް އެއީ،" އޮކްޓޯބަރު 2024 ގައި މަންމަ މަރުވުމުން، އެ ހިތާމައިގައި އިނދެ ލިޔުނު މަދަހައާ ބެހޭގޮތުން ރިފާއު ބުންޏެވެ.
އޭގެ ފަހުން އިސްލާމިކް ރިދަމް އިން ތިން މަދަހައެއް ރިލީޒް ކުރި އެވެ. އެންމެ ފަހުން ނެރުނީ ނޮވެމްބަރު މަހު ރިލީޒް ކުރި "އޮއްސުމުން އިރު" އެވެ.
"އެއީ ވެސް ކުރިން ލިޔެފަ ޝިފާއު [ޓްރިއޯ] އާ ހަވާލުކޮށްފައި ހުރި މަސައްކަތްތަކެއް. އަހަރެމެން ދެ މީހުންނަށް ވަގުތު ވެގެން އޭގެ ޕްރޮޑަކްޝަން މަސައްކަތް ނިންމައި ރިލީޒް ކުރެވުނީ އެހާ ހިސާބުގައި،" ރިފާއު ބުންޏެވެ.
"އަހަރެން ބޭނުންވަނީ އަހަރެން ހުރެގެން އަހަރެން ބޭނުންވާ ގޮތަށް ކޮންމެ މަދަހައެއް ވެސް ރެކޯޑު ކުރަން. އެހެންވެ ވަގުތުކޮޅެއް ހުސްވާ ދުވަސްކޮޅެއްގައި އެ މަސައްކަތްތަކާ އުޅެނީ."
ރިފާއު ބުނީ މިހާރު މަދަހަތައް ރިލީޒް ކުރުމުގެ ޓްރެންޑް ބަދަލުވެފައިވާ ކަމަށެވެ. މިހާރު ކޮންމެ މަދަހައެއްވެސް ނެރެނީ ޑައިރެކްޝަން ހަދަ ވީޑިއޯ އެކު އެވެ.
"އެއީ މިހާރު ހިނގާ ޓްރެންޑަކީ،" ރިފާއު ބުންޏެވެ.
އެކަމަކު އެއީ ބުރަ އަދި އަގުބޮޑު މަސައްކަތެއް ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ. މިހާރު ވީޑިއޯއާ އެކު ނެރޭ ކޮންމެ މަދަހައެއް ރިފާއު ނެރެނީ ދުރާލައި، ސްޓޯރީ ބޯޑު ތައްޔާރު ކޮށްގެންނެވެ.
"އެކަމަށް ހިނގާ ހަރަދުތައް ހެޔޮ އެދޭ ފަރާތްތަކަކުން އެ ހަމަޖައްސައިދޭ،" ރިފާއު ބުންޏެވެ.
"ޕްރޮޑަކްޝަން މަސައްކަތުގައި އަސްރު (ޖަމިއްޔާ) ގެ ޓެކްނިކަލް ސަޕޯޓް ވަރަށް ބޮޑު. އަހަރެން މަދަހަ ލޔުނީމާ ރެކޯޑިން އަށް ދަނީ އަސްރުގެ ވަރަށް ބޮޑު ކޮންޓްރަބިއުޝަނަކާ އެކުކަން ފާހަގަ ކުރަން."
މަދަހައިގެ ދުނިޔޭގައި މިހާރު "އުދުހެމުން" އަންނަ ރިފާއު އަށް މިހާރު އެ ދާއިރާގައި ނޭނގޭ އެކައްޗެއް ވެސް ނެތެވެ. އެ ހުރިހާ ވެސް ކާމިޔާބީއަކީ ޔަގީނުން ވެސް މާޔޫސްކަމުން ސިކުނޑި ސަލާމަތް ނުވެގެން އުޅުނު ދުވަސްވަރު ހުޅުވައިލި ގުރުއާނުގެ އިނގިރޭސި ތަރުޖަމާ އެވެ. މިއަދު އެ ސިކުނޑީގައި މަދަހަ ނޫން އެކައްޗެއް ވެސް ނެތެވެ. ގުރުއާނާއި އިސްލާމްދީނުގެ މަތިވެރިކަން ރަނގަޅަށް ސިކުނޑި އަށް ވައްދައިދީފި އެވެ.