އިންޑިއާގެ އިލެކްޝަން ކޮމިޝަން ހޫނުފެނުގައި

ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު ޑިމޮކްރަސީ ކަމަށްވާ އިންޑިއާގެ އެ ނިޒާމު ރައްކާތެރިކަމާ އެކު ބަލަހައްޓައިދޭ އިލެކްޝަން ކޮމިޝަން (އީސީއައި) އިން ވޯޓާސް ލިސްޓު އިސްލާހުކުރުމަށް ހިންގި ބޮޑު ހަރަކާތެއްގެ ތެރޭގައި ނުފޫޒު ބޭނުންކޮށް ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނަގާފައިވާކަން ނޫހަކުން ފަޅާއަރުވާލުމާ އެކު ބޮޑެތި ފާޑުކިޔުންތަކަކާ ކުރިމަތިލާންޖެހިއްޖެ އެވެ.

ނިމުނު ހަފުތާގައި 'އިންޑިއަން އެކްސްޕްރެސް' ނޫހުން ނެރުނު ރިޕޯޓެއްގައިވާ ގޮތުން، ބަހުސް ބޮޑުވެފައިވާ ވޯޓާސް ލިސްޓު އިސްލާހުކުރުމުގެ ހަރަކާތާ ގުޅޭ މުހިންމު ބައެއް ނިންމުންތައް ނިންމާފައިވަނީ ކޮމިޝަނުގެ ތިން ކޮމިޝަނަރުންގެ ތެރެއިން ދެ ކޮމިޝަނަރުންގެ ބައިވެރިވުމެއް ނެތި އެވެ. ގާނޫނުއަސާސީން އުފައްދާފައިވާ މި މިނިވަން މުއައްސަސާއިން ވަނީ މި ތުހުމަތުތައް ދޮގުކޮށްފަ އެވެ. އަދި ކޮމިޝަނުގެ ހުރިހާ ނިންމުންތަކަކީ އެންމެންގެ އިއްތިފާގުން، ގާނޫނީ އިމުގެ ތެރެއިން ނިންމާފައިވާ ސައްހަ ނިންމުންތަކެއް ކަމަށް އީސީއައިއިން ބުނެ އެވެ.

އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުން ވަނީ ވޯޓާސް ލިސްޓަށް، ގައުމުގެ ހުރިހާ ހިސާބުތަކެއް ހިމެނޭ ގޮތުން ގެނައި ބަދަލުތަކާ މެދު ކުރިން ވެސް ޝައްކުތައް އުފައްދައިފަ އެވެ. މި ގެނައި ބަދަލުގެ ތެރޭގައި އެތައް މިލިއަން ބައެއްގެ ނަންތައް ވޯޓާސް ލިސްޓުން އުނިކޮށްފައިވާއިރު، އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން ތުހުމަތުކުރާ ގޮތުގައި މީގެ ފައިދާ ލިބެނީ ބޮޑުވަޒީރު ނަރެންދުރަ މޯދީގެ ވެރިކަންކުރާ ޕާޓީއަށެވެ.

އިނގިރޭސި ބަހުން ނެރޭ  ދުވަހު ނޫސް އިންޑިއަން އެކްސްޕްރެސް އިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ވޯޓާސް ލިސްޓު އިސްލާހުކުރުމުގެ "ސްޕެޝަލް އިންޓެންސިވް ރިވިޝަން (އެސްއައިއާރު)" ހަރަކާތް ނިމުނު އަހަރު ފެށުނީއްސުރެ، އިލެކްޝަން ކޮމިޝަނުގެ އެތެރޭގައި ވަނީ ބޮޑެތި ހިޔާލުތަފާތުވުންތަކެއް އުފެދިފަ އެވެ. ވޭތުވެދިޔަ 10 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި 130 މިލިއަން މީހުންގެ ނަން ލިސްޓުން އުނިވި މުހިންމު ނިންމުންތަކާ ދެކޮޅަށް، ކޮމިޝަނުގެ ތިން ކޮމިޝަނަރުންގެ ތެރެއިން ދެ ކޮމިޝަނަރަކު މަދުވެގެން 14 ފަހަރު ރަސްމީކޮށް އިއުތިރާޒުކޮށްފައިވާ ކަމަށް އެ ރިޕޯޓުގައިވެ އެވެ.

އިންޑިއާގެ ގާނޫނުއަސާސީ ބުނާގޮތުން ތިން މެންބަރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ އިންތިހާބީ އިދާރާގެ ނިންމުންތައް ނިންމަންވާނީ އެންމެންގެ އިއްތިފާގުން ނުވަތަ އަޣުލަބިއްޔަތުންނެވެ.

އީސީއައިއިން ބުނާ ގޮތުގައި އެސްއައިއާރު ހަރަކާތުގެ މަގުސަދަކީ މަކަރާއި ހީލަތުން ވޯޓާސް ލިސްޓުގައި ރަޖިސްޓްރީވެފައިވާ މީހުން ދެނެގަނެ، ވޯޓުލުމުގެ ހައްގު ލިބިގެންވާ އެންމެހައި ފަރާތްތަކުގެ ނަންތައް ލިސްޓުގައި ދެމެހެއްޓުމެވެ. އަދި ގާނޫނާ ހިލާފަށް އެތެރެއިފާވާ ބިދޭސީން ވޯޓުލުން ހުއްޓުވުމަކީ ވެސް މި ހަރަކާތުގެ އަމާޒެއް ކަމަށް އީސީއައިއިން ބުނެ އެވެ. ނަމަވެސް ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ބުނަނީ މި ހަރަކާތުގެ ސަބަބުން އެންމެ ބޮޑު ނިކަމެތިކަމެއް ލިބިފައިވަނީ ބާކީވެފައިވާ މުޖުތަމައުތަކަށާއި މަދު އަޣުލަބިއްތު ނެތް އާބާދީތަކަށް ކަމަށެވެ.

މޯދީގެ ހިންދޫ ވަތަނީ ޕާޓީ، ބާރަތިޔާ ޖަނަތާ ޕާޓީ (ބީޖޭޕީ) ގެ މެންބަރުން ކުރީއްސުރެ ތުހުމަތުކުރާ ގޮތުގައި އަވަށްޓެރި ބަންގްލާދޭޝްއިން ގާނޫނާ ހިލާފަށް އެތެރެވި ގިނަ އަދަދެއްގެ މުސްލިމުން ވަނީ މަކަރާއި ހީލަތުން އިންޑިއާގެ ވޯޓާސް ލިސްޓުގައި ރަޖިސްޓްރީވެފަ އެވެ.

ޗީފް އިލެކްޝަން ކޮމިޝަނަރު ގްޔާނޭޝް ކުމާރު އަމިއްލަފުޅަށް އަމުރުތައް ނެރުއްވައިގެން އަމަލުކުރެއްވި ކަމަށް ކުރެވޭ މައިގަނޑު ތުހުމަތު އީސީއައިއިން ވަނީ ދޮގުކޮށްފައެވެ.

"މި ހުރިހާ ނިންމުންތަކަކީ ވެސް ފާއިތުވި އެއް އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މުޅި ކޮމިޝަނުގެ އެންމެންގެ އިއްތިފާގުން ނިންމާފައިވާ ނިންމުންތަކެއް،" ބުދަ ދުވަހު ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި އީސީއައިއިން ބުނެފައިވެ އެވެ.

އިންޑިއަން އެކްސްޕްރެސްއިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވަނީ މަންޒަރުގެ "އެއްފަރާތް" ކަމަށާއި، ނިންމުންތައް ނިންމުމުގެ ތެރޭގައި "ތަފާތު ހިޔާލުތައް" ހުރުމަކީ އާންމުކޮށް ހިނގާ ކަމެއް ކަމަށް ވެސް އެ ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވެ އެވެ. ނަމަވެސް، އަނެއް ދެ ކޮމިޝަނަރުން އިއުތިރާޒު ކުރެއްވި ވަކިވަކި އަމުރުތައް ނެރުމުގެ ހުއްދަ ދިނީ ކޮން ފަރާތަކުންކަން އީސީއައިއިން ސާފުކޮށްދީފައެއް ނުވެ އެވެ.

އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުން ދަނީ ކުމާރު އިސްތިއުފާ ދެއްވުމަށާއި، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ބެލުމުގެ ދަށުން މި މައްސަލަ ތަހުގީގު ކުރުމަށް ގޮވާލަމުންނެވެ. އަދި އިލެކްޝަން ކޮމިޝަނުގެ މަސައްކަތްތަކާއި ވޯޓާސް ލިސްޓު އިސްލާހުކުރި ގޮތުގެ މިނިވަން ތަހުގީގެއް ކުރުމަށް ވެސް އެފަރާތްތަކުން ދަނީ އެދެމުންނެވެ.

"އެސްއައިއާރާ ގުޅޭ ނިންމުންތައް ނިންމާފައިވަނީ އަނެއް ދެ އިލެކްޝަން ކޮމިޝަނަރުންނަށް އެނގުމަކާ ނުލައި ނުވަތަ އެ ބޭފުޅުންގެ ހުއްދައެއް ނެތި ކަމަށްވާނަމަ... އެ ނިންމުންތަކާއި މުޅި އެސްއައިއާރު ހަރަކާތަކީ ގާނޫނީ ގޮތުން ބާތިލު އެއްޗެއް،" މައި އިދިކޮޅު ކޮންގްރެސް ޕާޓީގެ ޕަވަން ކޭރާ ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ވިދާޅުވެފައިވެ އެވެ.

"ގްޔާނޭޝް ކުމާރު ކުރައްވާފައިވަނީ ގައްދާރުވުމުގެ އަމަލެއް ފަދަ ކަމެއް."

މީގެއިތުރުން، ޒުވާނުން އިސްކޮށް ތިބޭ 'ކޮކްރޯޗް ޖަނަތާ ޕާޓީ' އިން ވަނީ ކުމާރު އިސްތިއުފާ ނުދެއްވައިފި ނަމަ، އިންޑިއާގެ ބާނީ މަހާތުމާ ގާންދީގެ އުފަންދުވަސް ކަމަށްވާ އޮކްޓޯބަރު 2 އިން ފެށިގެން މަގުމައްޗަށް ނުކުމެ މުޒާހަރާކުރާނެ ކަމުގެ އިންޒާރުީދީފަ އެވެ. ސޯޝަލް މީޑިއާގައި މިލިއަނުން ފޮލޯވަރުން ތިބި މި އޮންލައިން ހަރަކާތުން ކުރި މަގުމަތީގެ ބޮޑެތި މުޒާހަރާތަކާ ގުޅިގެން، ޖުލައި މަހު އިންޑިއާގެ އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓަރު ދަރްމެންދުރަ ޕްރަދާން ވަނީ އިސްތިއުފާ ދެއްވައިފަ އެވެ. -- އޭއެފްޕީ