ލިބާސް ކަނޑަނީ ބޮޑުދައިތަ އެވެ. ކަސަބު ވިޔުމުގެ ކަވި މަސައްކަތް ކުރަނީ މާމަ، ފާތުމަތު ފަރިޔާޒު، 71، އާއި މަންމަ ޝަރީފާ މުހައްމަދު، 59، އެވެ. ލިބާހުގައި ކަސަބު އަޅައި އެ ތައްޔާރުކޮށްގެން މާލެ ފޮނުވުމުން އެ ވިއްކުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަނީ ދަރިފުޅު އާޝިފާ މުސްތަފާ އެވެ.
އެއް ޒަމާނެއްގައި ރާއްޖޭގެ އަންހެނުން ލާ އުޅުނު ލިބާހުގެ ކަރު ވަށައިގެން އެޅުމަށް، ރަނާއި ހުދު ކުލައިގެ ބަރަނިން ގަތައިގެން ތައްޔާރުކުރާ ކަސަބު ވިޔުމަށް މިއީ މިހާރު މަޝްހޫރު އާއިލާއެކެވެ. ގދ. މަޑަވެލީ އަލިވާގެއިން ތައްޔާރު ކުރާ މި ލިބާސްތަކަށް މާލޭގައި ވެސް އަންނަނީ ބޮޑު ތަރުހީބެއް ލިބެމުންނެވެ.
ކަސަބު ތައްޔާރު ކުރާ ބަރަންޏަކީ ރާއްޖޭން ލިބެން ނުހުންނަ އެއްޗަކަށް ވެފައި، ކަސަބެއް ގެތުމަށް ކުރަން ޖެހޭ މަސައްކަތް ބުރަކަމުން އެންމެ ކުރިއްސުރެ ރާއްޖޭގައި ކަސަބު އެޅި ލިބާސް ލަނީ އެންމެ ފޯރާ މީހުންނެވެ. އާދައިގެ އަންހެނުން އަޅާ އުޅެނީ ބޯވަޅު އެޅި ލިބާހެވެ. އެއީ ލިބާހުގެ މަތިން ކަރު ވަށައިގެން ހެދުމުގައި އަޅާފައި އޮންނަ ފޮތިކޮޅެވެ.
އާއްމުކޮށް އިންޑިއާ އާއި ސްރީ ލަންކާއިން އެތެރެ ކުރާ ކަސަބު ބަރަނި ރީތި ފައްތަކަކަށް ގަތަނީ "ގަތާފައި"ގެ މަތީގައި ބާއްވައިގެންނެވެ. ބޯވަޅުގައި 24 ފަށް އަޅާއިރު ކޮންމެ ފަށެއް ވެސް ގެތުމަށް އެތައް ވަގުތެއް ހޭދަވެ އެވެ. މިއީ އާޝިފާގެ މާމަ އާއި މަންމަ އެންމެ ކުރިއްސުރެ ކުރަމުން އަންނަ މަސައްކަތަކަށް ވުމުން، އެ މީހުންނަށް އެއީ އުނދަގޫ ކަމެއް ނޫނެވެ. ކެއުމާއި ނިދުމާއި އަޅުކަމުގެ ވަގުތުތަކުގެ އިތުރުން އެ މީހުންގެ ހުރިހާ ވަގުތެއް ހުސްކޮށްފައި ވަނީ ކަސަބު ގެތުމަށެވެ.
އެވަރުން ވެސް އެންމެ ލިބާހެއް ތައްޔާރު ކުރެވެނީ ފަސް ދުވަހުންނެވެ.
"އެ މީހުން ހުއްޓާނުލާ ކުރާނީ މި މަސައްކަތް. މިއީ އިންތިހާއަށް ކަވި އަދި އުނދަގޫ މަސައްކަތެއް. އެކަމަކު ކޮންމެ މީހަކު ވެސް ލިބާހުގެ އަގު އެނގުމުން ބުނާނެ ހާދަ އަގުބޮޑޭ،" "ދިވެހި ލިބާސް"ގެ ނަމުގައި ފޭސްބުކް ޕޭޖެއް ހިންގައި، މަންމަ އާއި މާމަ ތައްޔާރުކުރާ ލިބާސް ވިއްކުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުން އަންނަ އާޝިފާ ބުންޏެވެ.
ބޮޑު މީހެއްގެ ލިބާސް އާޝިފާމެން 2،500 ރުފިޔާއަށް ވިއްކާއިރު ކުޑަކުދިންގެ ލިބާހެއްގެ އަގު އުޅެނީ 1،500 ރުފިޔާ އަށެވެ. އޭގެ އިތުރުން ބޮލުގެ ހުޅީގައި އަޅާ ރުމާފަޅި އާއި ފޭލި ވެސް ގޭގައި ހުރެގެން އޭނާ އަމިއްލައަށް ތައްޔާރު ކުރެ އެވެ.
އާޝިފާ ބުނިގޮތުގައި ދިވެހި ލިބާހަށް އޮންނަ ޑިމާންޑް ބޮޑެވެ. ހާއްސަކޮށް ސަގާފީ ދުވަހެއް ނުވަތަ ގައުމީ ހަރަކާތެއް އޮންނަ ދުވަހެއްގައި ގިނަ އޯޑަރުތައް ނުވެސް ނެގޭ ކަމަށް ބުންޏެވެ.
އެގޮތުން އެ ފަދަ ދުވަހެއްގައި އާއިލާގެ އާމްދަނީއަށް 20،000 ރުފިޔާ ވަރު ވަދެ އެވެ. އެވްރެޖް ދުވަހެއްގެ ވިޔަފާރި އުޅެނީ 4،000 ރުފިޔާގަ އެވެ.
ފާހަގަކުރާ އެކި ދުވަސްތަކާއި ހަރަކާތްތަކުގެ އިތުރުން ގެސްޓް ޝޮޕްތައް ހިންގާ މީހުންނާއި ރިސޯޓުތަކުން ވެސް އަލިވާގޭގެ ލިބާސް ގަނެ އެވެ.
އާޝިފާ ބުނިގޮތުގައި މަހެއްގެ މައްޗަށް އެންމެ މަދުވެގެން ފަސް ހެދުން ތައްޔާރު ކުރާއިރު ގިނަ މަސް މަހު ދިހަ ހެދުން ތައްޔާރު ކުރެ އެވެ. އާއްމު ގޮތެއްގައި އެއް ފަހަރާ ގިނަ ބޯވަޅު ވިޔަނީ ބޮޑެތި އޯޑަރުތަކަށެވެ. އަދި އޯޑަރުތައް ނުލިބޭ ފަހަރުތަކުގައި ވެސް ބޯވަޅުތައް ވިޔެ، ރައްކާކޮށްފައި ބަހައްޓާ ކަމަށް ބުންޏެވެ.
މަސައްކަތުގައި ފޫހިކަމެއް ނެތި އެތައް ގަޑިއިރެއް
ތައުލީމް ހާސިލް ކުރުމަށް އާޝިފާ މާލެ ބަދަލުވީ މީގެ ފަސް އަހަރު ކުރިންނެވެ. ރަށުގައި ހުރި އިރު އޭނާ ވެސް މާމަ އާއި މަންމައާ އެކު މި މަސައްކަތް ކުރި އެވެ. އޭރު ވެސް ފުދޭ ވަރަކަށް ޑިމާންޑް އޮތެވެ.
މާލެ ބަދަލުވުމަށް ފަހު އާޝިފާ ބޭނުންވީ، އާމްދަނީ ހޯދުމުގެ އިތުރުން ފޫހިފިލުވަން ވެސް މަންމަ އާއި މާމަ މި ކުރާ މަސައްކަތް އިތުރަށް ފުޅާކޮށްދޭށެވެ. "ދިވެހި ލިބާސް"ގެ ނަމުގައި އޭނާ މީގެ ތިން އަހަރު ކުރިން ފޭސްބުކް ޕޭޖެއް ހުޅުވީ އެ ބޭނުމުގަ އެވެ.
އާޝިފާގެ މި މަސައްކަތް ވަރަށް ކާމިޔާބެވެ. ގިނަ ބަޔަކަށް ލިބާހުގެ މައުލޫމާތު ލިބި އެ ގަންނަން ބޭނުންވާ މީހުންގެ އަދަދު އިންތިހާއަށް އިތުރުވި އެވެ. ރަށުގައި ތިބި މަންމަ އާއި މާމައަށް ވެސް ބައެއް ފަހަރު މި މަސައްކަތުގައި އަވަށްޓެރިންގެ އެހީ ހޯދަން ޖެހެ އެވެ.
"ކަސަބު ވިޔަން މާމަ ބައެއް ފަހަރު ނިކުންނާނެ މަގުމައްޗަށް ވެސް. ކުނާ ފަތުރައިގެން އެހެން ވިޔަން އިންނައިރު އެކަން ކުރަން ދަންނަ އަވައްޓެރިން ވެސް އައިސް ބައިވެރިވާނެ. ފަހުން އަޅުގަނޑުމެން އޭގެ އަގު ވެސް އެމީހުންނަށް ދެން،" އާޝިފާ ބުންޏެވެ.
އޭނާ ބުނި ގޮތުގައި މަހަކު ދިހަ ވަރަކަށް ކަސަބު ވިޔެވެނީ އަވަށްޓެރިންގެ އެހީތެރިކަމާ ވެސް ލައިގެންނެވެ.
"އެހެން ތިބޭއިރު ވަރަށް މަޖާވާނެ. އެކި ވާހަކަތައް ދައްކަމުން އެތައް އިރެއް ވާންދެން ގޭދޮށުގައި ނޫނީ މަގުމަތީގައި ތިބޭނެ ކަސަބު ގަތަން،" އޭނާ ބުންޏެވެ.
މި މަންޒަރު އެކި ފަހަރު މަތިން، އެކި ޓީވީ ޕްރޮގްރާމްތަކުގައި ވަނީ ގެނެސްދީފަ އެވެ.
އާޝިފާ ބުނީ ކަސަބު ވިޔުމަށް އޭގެ ތެރެއިން އެންމެ ކުޅަދާނައީ އޭނާގެ މާމަ ކަމަށާއި ރޭގަނޑު ޓީވީން ދައްކާ ހުރިހާ ޑްރާމާތައް ވެސް މާމަ ބަލާނީ ކަސަބު ވިޔަން އިނދެގެން ކަމަށެވެ.
"މާމަގެ ލޯ ހުންނާނީ ޓީވީއަށް. ކިތަންމެ ވާހަކައެއް އަނގައިން ދެއްކިޔަސް އަތުން ކަސަބު ވިޔުމުގެ މަސައްކަތެއް ހުއްޓައެއް ނުލާނެ،" އޭނާ ބުންޏެވެ.
މަންމަ އާއި މާމަ ކުރާ އެ މަސައްކަތުން ގޭގެ ހަރަދުތައް ބެލެހެއްޓުމަށް ފަހު، ރައްކާކުރާ ވަރަށް ވެސް އާމްދަނީ ލިބެ އެވެ. އުމުރުން ދުވަސް ވީ މީހުންނަށް ލިބޭ އިނާޔަތާ އެކު މާމައަށް ލިބޭ ފައިސާ ރައްކާކުރަނީ ހައްޖަށް ދިއުމުގެ ނިޔަތުގަ އެވެ.
އާޝިފާގެ އާއިލީ މަސައްކަތަށް ގިނަ ބައެއްގެ ތައުރީފް ލިބެ އެވެ. މިއީ މިހާރު ރާއްޖޭން މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ ހުނަރެކެވެ. މާޒީގައި ދިވެހި އަންހެނުން ލައި އުޅުނު ހިތްގައިމު އަދި އަމިއްލަވަންތަ ހެދުމުގެ އަސްލު ގެއްލިގެން ދިޔަނުދީ ހިފަހައްޓައިދޭ އެއް ބަޔަކީ ޔަގީނުން ވެސް މި އާއިލާ އެވެ.