ޗާގޯސްގެ ޑީކޮލޮނައިޒޭޝަން ނުވަތަ އެ ރަށްތައް އިނގިރޭސި ވިލާތުން އިސްތިއުމާރުކޮށްފައި އޮތް އޮތުން ނިމުމަކަށް ގެނައުމާ ގުޅޭ ގޮތުން ދެން ހުށަހަޅާ ގަރާރަކަށް އދ.ގައި މޮރިޝަސްއާ އެއްކޮޅަށް ވޯޓު ދޭން ރާއްޖޭން ނިންމި ނަމަވެސް ކަނޑުތަކުގެ ބައިނަލްއަގުވާމީ ޓްރައިބިއުނަލްގައި ހިނގަމުންދާ އިމުގެ މައްސަލާގައި ރާއްޖޭން މޮރިޝަސް އަށް ދޫ ނުދޭނެކަން އެ ގައުމުގެ ސަރުކާރަށް ވާނީ އަންގާފައި ކަމަށް ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ބުނެފި އެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދެކުނަށް އޮތް ޗާގޮސްގެ އިސްތިއުމާރު އިނގިރޭސި ވިލާތުން ނިމުމަކަށް ގެނެސް އެ ރަށްތައް މޮރިޝަސްއާ ހަވާލުކުރުމަށް އިންޓަނޭޝަނަލް ކޯޓް އޮފް ޖަސްޓިސް (އައިސީޖޭ) އިން ފެބްރުއަރީ 2019 ގައި ނެރުނު އެޑްވައިޒަރީ އޮޕީނިއަންގައި ކަނޑައަޅާފައިވަނީ ޗާގޮސް އާކިޕެލާގޯއަކީ މޮރިޝަސްގެ ސިޔާދަތީ ބާރުގެ ދަށުގައިވާ ތަނެއްކަމަށެވެ. އެކަމަކު އެ ލަފާ ތަންފީޒުކުރުމަށް ގޮވާލައި އދ.ގެ އާންމު މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅި ހުރިހާ ގަރާރަކަށް ހުރިހާ ސަރުކާރެއްގައި ވެސް ރާއްޖޭން ވަނީ ދެކޮޅުހަދައިފަ އެވެ. މި ވިސްނުން މިހާރު ބަދަލުކޮށްފައިވާކަން އިންޓަނޭޝަނަލް ޓްރައިބިއުނަލް ފޯ ދަ ލޯ އޮފް ދަ ސީ (އިޓްލޮސް) ގައި ހިނގަމުންދާ ރާއްޖެ-މޮރިޝަސް އިމުގެ މައްސަލާގައި ރާއްޖޭން ވަނީ ހާމަކޮށްފަ އެވެ.
މިގޮތަށް ވިސްނުން ބަދަލުކުރުމަކީ އިޓްލޮސްގައި ހިނގާ މައްސަލަ މޮރިޝަސް ކޮޅަށް ނިންމަން އެޅުނު ބާރެއް ކަމަށް ބުނެ ސަރުކާރަށް ވަނީ ފާޑުކިޔުން އަމާޒުވެފަ އެވެ.
"އަދި އދ.ގެ އާންމު މަޖިލީހުގައި ޗާގޮސްގެ މައްސަލައާ ގުޅޭގޮތުން ގަރާރެއް ހުށަހަޅައިފި ނަމަ، އެ ގަރާރަށް ވޯޓުދިނުމުގެ ކުރިން "އެކްސްޕްލެނޭޝަން އޮފް ވޯޓް" ގެ ފުރުސަތުގައި، އެ ގަރާރަކަށް ދެކޮޅު ނުހެދުމަކީ، ރާއްޖެއިން މޮރިޝަސްއާ ދެކޮޅަށް ޓްރައިބިއުނަލްގައި ވަކާލާތުކުރަމުން ގެންދާ މައްސަލައިގައި ޖަވާބުދާރީވަމުން އައިސްފައިވާ އެއްވެސް ކަމަކަށް ނުވަތަ ސްޓޭންޑަކަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ނާންނާނެ ކަމެއް ކަމުގައި ބުނުމަށް ނިންމައި، އެކަން މޮރިޝަސްގެ ސަރުކާރަށް ވާނީ އަންގާފައެވެ." ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ރޭ ނެރުނު ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވެ އެވެ.
އެ ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވަނީ 1965 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖެއަށް ފުރިހަމަ މިނިވަންކަން ލިބުމަށް ފަހު ސެޕްޓެމްބަރު 21، 1965 ގައި އދ.ގެ މެންބަރަކަށްވެ، ރާއްޖޭގައި މިހާތަނަށް އުފެދުނު ހުރިހާ ސަރުކާރަކުން ވެސް އިސްތިއުމާރީ އަޅުވެތިކަމާ ދެކޮޅަށް ވަނީ އުފުލާފައި ކަމަށެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތުގައި އެންމެ ބޮޑު އިސްކަމެއް ދެމުން އައިސްފައިވާ، ދެގޮތެއްނުވާ ކޮންސިސްޓަންޓް ސިޔާސަތެއް ކަމަށް ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވެ އެވެ.
"މިގޮތުގެ މަތިން ދިވެހިރާއްޖެއަށް އދ.ގެ މެންބަރުކަން ލިބުމަށް ފަހު ދުނިޔޭގެ އެކި ބައްރުތަކުގައި އިސްތިއުމާރީ އަޅުވެތިކަމުގެ ދަށުގައި ހުރި އެތައް ގައުމެއް މިނިވަންވެ، އދ.ގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި މިއަދު އެބަތިއްބެވެ. އަދި އެހުރިހާ މައްސަލަތަކަކަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި މިހާތަނަށް އުފެދުނު ހުރިހާ ސަރުކާރުތަކަކުން ވަނީ ތާއިދުކޮށްފައެވެ." އިސްތިއުމާރުތައް ނިމުމަކަށް ގެނައުމާ ބެހޭ ގޮތުން ރާއްޖޭން ދަމަހައްޓަމުުން އަންނަ ސިޔާސަތު ބަޔާންކޮށް ބުނެފައިވެ އެވެ.
ވިސްނުން ބަދަލުކުރީ ރާއްޖެ އާއި މޮރިޝަސްއާ ދެމެދު އޮތް ގުޅުމަށާއި ދިވެހިރާއްޖެ މިނިވަން ވީއްސުރެ އދ.ގެ އާންމު މަޖިލީހުގައި ގެންގުޅެމުން އަންނަ އިސްތިއުމާރީ އަޅުވެތިކަމާ ދެކޮޅު ސިޔާސަތަށް ބިނާކޮށް: ފޮރިން މިނިސްޓްރީ
ނަމަވެސް އައިސީޖޭ އިން މޮރިޝަސްއާ އެއްކޮޅަށް ނެރުނު އިސްތިޝާރީ ލަފައާ ގުޅުވައި މޮރިޝަސް އާއި އެފްރިކާގެ ގައުމުތަކާއި ވަކި ފަރާތަކަށް ނުޖެހޭ ހަރަކާތް (ނޮން އެލައިންޑް މޫވްމަންޓް) ގެ ގައުމުތަކާ ގުޅިގެން މެއި 22، 2019 ގައި އދ.ގެ އާންމު މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅި ގަރާރަށް ރާއްޖޭން އޮތީ ދެކޮޅު ހަދައިފަ އެވެ. އޭގެ ކުރިން 2017 ގައި ވެސް ވަނީ ދެކޮޅަށް ވޯޓު ދީފަ އެވެ.
އެންމެ ފަހުން 2019 ގައި ރާއްޖޭން ދެކޮޅަށް ވޯޓު ދިން ގަރާރުގައި އޮތީ ހަ މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޗާގޮސް، މޮރިޝަސްއާ ހަވާލުކުރުމަށް ގޮވާލައިފަ އެވެ. އެ ގަރާރާ ދެކޮޅަށް ރާއްޖޭން ވޯޓު ދިނީ ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ބުނި ގޮތުގައި ރާއްޖޭގެ ކޮންޓިނެންޓަލް ޝެލްފް 200 ނޯޓިކަލް މޭލަށްވުރެ އިތުރުކުރުމަށް ކޮމިޝަން އޮން ދަ ލިމިޓްސް އޮފް ދަ ކޮންޓިނެންޓަލް ޝެލްޕް (ސީއެލްސީއެސް) އަށް ޖުލައި 26، 2010 ގައި ރާއްޖެއިން ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުމަށް މޮރިޝަސްއިން އެކަމަށް އިއުތިރާޒުކޮށް މާޗް 24، 2011 ގައި "ފޯމަލް ޕްރޮޓެސްޓް" ހުށަހެޅުމެވެ.
ނަމަވެސް ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ބުނީ މި ވިސްނުން ބަދަލުކުރީ ރާއްޖެ އާއި މޮރިޝަސްއާ ދެމެދު އޮތް ގުޅުމަށާއި ދިވެހިރާއްޖެ މިނިވަން ވީއްސުރެ އދ.ގެ އާންމު މަޖިލީހުގައި ގެންގުޅެމުން އަންނަ އިސްތިއުމާރީ އަޅުވެތިކަމާ ދެކޮޅު ސިޔާސަތަށް ބިނާކޮށެވެ. އަދި އެފަދަ ގައުމުތަކަށް ތާއީދުކުރުމަކީ ރާއްޖޭގެ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތުގެ ކޮންސިސްޓެންސީ ހިފެހެއްޓޭނެ ގޮތްކަމުގައި ފެންނާތީ އެގޮތަށް ނިންމީ ކަމަށް ބަޔާނުގައިވެ އެވެ. އދ.ގެ އާންމު މަޖިލީހުގައި ދޭ ވޯޓުގެ މައްސަލައާއި، ރާއްޖޭގެ ސަރަހައްދީ އިން ކަނޑައެޅުމާ ގުޅޭގޮތުން އިޓްލޮސް ގައި މިހާރު ކުރިއަށްދާ މައްސަލައަކީ ތަފާތު ދެ މައްސަލައެއް ކަމަށް ސަރުކާރުން ބުނާ ބުނުން ބަޔާނުގައި ތަކުރާރުކޮށްފައިވެ އެވެ.
"ޗާގޮސް އާކިޕެލާގޯގެ މައްޗަށް ސިޔާދަތީ ބާރު ހިންގާ ގައުމުގެ މައްސަލައަކީ މޮރިޝަސް އާއި އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ދެމެދުގައި އޮތް މައްސަލައެކެވެ. އަދި ރާއްޖޭގެ ސީދާ ބައިވެރިވުން އޮތް މައްސަލައެއް ނޫނެވެ."
އދ.ގައި މޮރިޝަސްއާ އެއްކޮޅަށް ވޯޓު ދޭން ނިންމުމުން ރާއްޖޭގެ ސަރަހައްދުން ބައެއް ގެއްލިދާނެ ކަމަށް ބުނެ ބޮޑެތި ފާޑުކިޔުން ވަނީ އަމާޒުވެފަ އެވެ. އެކަމަކު ރާއްޖޭގެ ފަރާތުން އިޓްލޮސްގައި އިސްކޮށް ވަކާލާތުކުރައްވާ ޕްރޮފެސަރު ޕަޔަމް އަޚަވަން ރޭ ދެއްވި ޕްރެސް ކޮންފަރެންސެއްގައި ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ކޮންމެ ގޮތަކަށް މައްސަލަ ނިމުނަސް ރާއްޖޭން ބައެއް ނުގެއްލޭނެ އެވެ. ހިލާފް އުފެދިގެން އުޅެނީ ދެ ގައުމުގެ އިން ފުށުއަރާ ސަރަހައްދުގެ 3000-4000 ކިލޯމީޓަރުގެ ސަރަހައްދަކާ މެދުގައި ކަމަށާއި އެއީ ފުށުއަރާ ހިސާބުގެ އެންމެ ފަސް ޕަސެންޓް ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.