މާލެ ސަރަހައްދުގައި ދަރިވަރުން އެންމެ ގިނަ އެއް ސްކޫލު، އަހުމަދިއްޔާ އިންޓަނޭޝަނަލް ސްކޫލުގެ ޕްރިންސިޕަލް މުހައްމަދު ރަޝީދަށް ފާއިތުވި ދޮޅު އަހަރު އެ ސްކޫލު ފެނިވަޑައިގަތީ ދިރުމެއް ނެތް، ފަޅު ތަނެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. ކޮވިޑް-19 ގެ ސަބަބުން މާލެ ސަރަހައްދުގެ ދަށް ގްރޭޑުތަކަށް ސްކޫލުތައް ބަންދުކޮށް އޮންލައިންކޮށް ކިޔަވައިދެމުންދާތާ ދޮޅު އަހަރުވީ އެވެ. ހާސްކަމުގެ އެ ބޮޑު ބަންދަށް ފަހު، ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ސްކޫލަކުން ދަރިވަރުންނަށް މިއަދު މި މަރުހަބާކީ މުޅިން އާ ދިރާސީ އާ އަހަރެކެވެ.
ރަޝީދު ފަދައިން ހުރިހާ ސްކޫލެއްގެ ޕްރިންސިޕަލުން ވެސް ތިއްބެވީ މުޅިން އާ ފެށުމަކުން ސްކޫލުތައް ހުޅުވައި ކިޔަވައިދޭން ފެށުމަށް ފުރިހަމަ ތައްޔާރީގަ އެވެ.
ޕްރީ ސްކޫލުން ފެށިގެން ގްރޭޑު 12 އަށް ކިޔަވައިދޭ އަހުމަދިއްޔާގެ ޕްރިންސިޕަލް ވިދާޅުވީ ސްކޫލު މާހައުލަކީ ދަރިވަރުންނަށް އުނގަންނައިދީ ތަރުބިއްޔަތުކޮށް އަދި އެ ކުދިންގެ ކުރިމަގަށް ކުރެވޭ ހުރިހާ ކަމެއް ފެށޭ ހިސާބު ކަމަށެވެ. އެހެންވެ، އެ ކުދިން ސްކޫލަށް ހާޒިރުވެ ކިޔަވައިދިނުން ވަރަށް މުހިއްމު ކަމަށް ރަޝީދު ވިދާޅުވި އެވެ.
"އަޅުގަނޑަށް އެންމެ ބޮޑަށް މިސްވަނީ ދަރިވަރުން ސްކޫލު ތެރެއަށް އައިސް އެ ކުދިން ސްކޫލު ތެރޭގެ ހަރަކާތްތައް ނުފެންނާތީ. އަޅުގަނޑަކީ ކޮންމެ ދުވަހަކު ސްކޫލަށް އަންނަ މީހެއް. އަންނައިރު ސްކޫލު އޮންނަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ފަޅުކޮށް... ދަރިވަރުންގެ ކުޅިވަރު އެކި މުބާރަތްތަކާއި ޖޯޝާއި ފޯރި އެއްވެސް ކޯޓަކުން، އިންޓަނޭޝަނަލް މުބާރާތްތަކާއި ދަރިވަރުންގެ ހުނަރު ދައްކާލުމުގެ އެއްވެސް ކަހަލަ ފުރުސަތެއް އެއްވެސް ދިމާލަކުން ނުފެނޭ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
ރަޝީދު ވިދާޅުވީ ދަރިވަރުންނަށް އޮންލައިންކޮށް އެންމެ އެކަށީގެންވާ ގޮތަށް ކިޔަވައިދެވުނު ކަމަށް ގަބޫލުނުކުރައްވާ ކަމަށެވެ. އެ ހާލަތުގައި އޮއްވައި އަނެއްކާ ވެސް ސްކޫލުތައް ބަންދުކުރަން ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު އޮތުމަކީ އެންމެ ބޮޑު ކަންބޮޑުވުން ކަމަށް، 2،780 ދަރިވަރުން ކިޔަވާ ސްކޫލުގެ ޕްރިންސިޕަލް ވިދާޅުވި އެވެ.
"ޖުމްލަކޮށް ބުނަންޏާ، ވަރަށް ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ސްކޫލު މާހައުލުން މިސްވެ، ސްކޫލެއްގެ ތެރެއިން އެ ފެންނަންޖެހޭ އުފާވެރިކަން ނުލިބި ދިޔަ ދޮޅު އަހަރެއްގެ ގޮތުގައި ދެންނެވޭނީ،" ރަޝީދު ވިދާޅުވި އެވެ.
ސްކޫލާ ދުރުގައި ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ތިބުމަށް ފަހު، ހުރިހާ ގްރޭޑެއްގެ ދަރިވަރުން އަލުން ސްކޫލަށް ހާޒިރުވުމުން އަހުމަދިއްޔާއިން ނިންމާފައި ވަނީ ހަފުތާ ފުރަތަމަ ތިން ދުވަހު ކުދިންނަށް ހިތްވަރު ދިނުމުގެ ކަންތައްތަކަށް ހާއްސަކުރާށެވެ.
ކަލާފާނު ސްކޫލުގެ ޕްރިންސިޕަލް ރަހުމާ އަބްދުއްރަހުމާން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ބަލިމަޑުކަމުގެ ތެރޭގައި ވިޔަސް މި ފަހަރު ހުރިހާ ދަރިވަރުން ސްކޫލަށް ހާޒިރުކޮށް އާއްމު ހާލަތުގެ އުސޫލަށް ކިޔަވައިދެވެން ފެށުމަކީ ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު ނަސީބަކާއި ހިތްހަމަޖެހުމެކެވެ. އެހެންވެ، އޮންލައިންކޮށް ކިޔަވައިދިން ގޮތަށް ވުރެ ހުރިހާ ދަރިވަރުން ސްކޫލަށް ހާޒިރުކޮށްގެން މިދިޔަ އަހަރަށްވުރެ މި އަހަރު ކިޔަވައިދިނުމުގެ ކަންކަން ރަނގަޅަށް ގެންދެވިގެންދާނެ ކަމަށް، ގްރޭޑު 1-10 އަށް 1،500 ދަރިވަރުން ކިޔަވާ ސްކޫލުގެ ޕްރިންސިޕަލް ރަހުމާ ވިދާޅުވި އެވެ.
"ސްކޫލުތަކަކީ އެޗްޕީއޭއިން ވެސް ވިދާޅުވި ފަދައިން މި ޕެންޑެމިކް ތެރޭގައި ވެސް އެންމެ ބޮޑަށް ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތައް ހަރުދަނާކޮށް އެޅިފައިވާ މާހައުލު. އެކަންތައް މި ފަހަރު ވެސް ކުރިއަށްދާނީ އެގޮތަށް. މިދިޔަ ދޮޅު އަހަރުގެ ތެރޭގައި ވެސް ބެލެނިވެރިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުރެއްވި އިތުބާރާ އެއްކޮށް މި އަހަރު ވެސް ދަރިވަރުން ފޮނުވާލައިދިނުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ވަރަށް ބޮޑު އެދުމެއް،" ރަހުމާ ވިދާޅުވި އެވެ.
އޭނާ ވިދާޅުވީ ދަރިވަރުންނަށް އިތުރު ކަންކަން ދަސްކޮށްދެވެނީ ކުޅިވަރާއި ޔުނީފޯމު ހަރަކާތްތަކާއި އެކި މުބާރާތް އަދި އެއް ކުއްޖަކު އަނެއް ކުއްޖަކާ ގުޅިގެން އުޅޭ އުޅުމުގަ އެވެ. މަންހަޖުގެ ފަލްސަފާއަކީ ވެސް އެއީ ކަމަށްވާތީ، ހުރިހާ ދަރިވަރުން ސްކޫލަށް ހާޒިރުކޮށް ކިޔަވައިދިނުން ވަރަށް މުހިއްމު ކަން ރަހުމާ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.
އެކި ކްލާހުގައި އެކި ފެންވަރުގެ ކުދިން ތިބޭއިރު އެންމެ އެހީތެރިކަން ބޭނުންވާ ކުދިންނަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށް ނުދެވުމުގެ ހިތާމަ އޭނާ އަދި ވެސް ކުރައްވަ އެވެ.
"ވަރަށް މިސްވޭ އަސްލު ކުޅިވަރުތަކާއި ދަރިވަރުންގެ ހިނިތުންވުމާއި ސްކޫލުގައި ދަރިވަރުން ނެތީމަ ފަޅުވާ ފަޅުވުން އެއީ ވެސް އަޅުގަނޑުމެން އެކަމާ ހިތާމަކުރާ ކަމެއް،" ރަހުމާ ވިދާޅުވި އެވެ.
މެދުނުކެނޑި ދަރިވަރުންގެ ކިޔެވުން ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ކުރާ މަސައްކަތްތައް އެހެން ލެވެލް އަކަށް ގެންދެވުމުގެ އުފަލުގައި ދެން ހުންނެވި ބޭފުޅަކީ ތާޖުއްދީން ސްކޫލުގެ ޕްރިންސިޕަލް ބަޝީރާ މުހައްމަދެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ ދަރިވަރުން ސްކޫލަށް ހާޒިރުވެ ކިޔެވުމުގެ އެންމެ މުހިއްމު ކަމަކީ ހަމައެކަނި އެ ކުދިންނަށް ދޭ ފިލާވަޅުތަކެއް ނޫނެވެ.
ސްކޫލުތަކަށް އެންމެ މުހިއްމީ ދަރިވަރުންގެ އިޖުތިމާއީ، ނަފްސާނީ އަދި ދިރިއުޅުމަށް އަންނަ ބަދަލުތައް ކަމަށާއި ސްކޫލުތަކަށް ހާޒިރުވެގެން ކިޔެވުމަކީ ޖިސްމާނީ ދުޅަހެޔޮކަމަށް އެންމެ ބޮޑު ފައިދާ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
"މިކަމުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދަސްވި ކަމަކީ އިތުރަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ހުރިހާ އެންމެން، މުޅި މުޖުތަމައުގައި ވެސް އެއް ބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކަށް އަޅާލުމާއި އެއް ބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކަށް ގުޅުން ބަދަހިކުރުމާއި އެއްބަޔަކު އަނެއް ބައެއްގެ ކަންކަމާ ދޭތެރޭ ވިސްނާ ފިކުރު ކުރުމަކީ ވަރަށް މުހިއްމު ކަމެއްކަން. އެއީ ދަސްވި ކަމެއް،" ބަޝީރާ ވިދާޅުވި އެވެ.
ސްކޫލުތައް އަލުން ހުޅުވައި ކިޔަވައިދޭން ފެށި ފެށުން، ހިރިޔާ ސްކޫލުގެ ޕްރިންސިޕަލް ރިންޒީ ވަހީދު ސިފަކުރެއްވީ "މަރުވެފައި އޮތް ސްކޫލުތަކަށް އާ ދިރުމެއް" ގެނައި ކަމެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ.
"ސްކޫލު މަރުވެފައި، އެއްވެސް ދިރުމެއް ނެތް [ފާއިތުވި ދޮޅު އަހަރު]. ކުރިން ގްރޭޑު 9، 10 ގެ ކުދިން ސްކޫލަށް ހާޒިރުވެގެން ކިޔެވި ކަމުގައި ވިޔަސް ސްކޫލަށް ބޮޑަށް ދިރުން އަންނަނީ ކުޑަކުދިން ސްކޫލަށް އައީމަ. އެ ފަޅުކަން އައިސްފައި އޮތީ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
ދަރިވަރުންނަށް މަރުހަބާ ކިޔަން ސްކޫލުތަކުން ވަރަށް ބޮޑަށް ތައްޔާރުވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރައްވައި ރިންޒީ ވިދާޅުވީ ދަރިވަރުން އެހާ ގިނަ ދުވަސް ވަންދެން ގޭގައި ތިބުމަށްފަހު ސްކޫލަށް ހާޒިރުވާއިރު އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރަންޖެހޭނީ އެ ކުދިން ސްކޫލު މާހައުލަށް ހޭނުވުމެވެ. ސްކޫލަކީ ކުދިން ދާ ހިތްވާ ތަނަކަށް ހެދުމުގެ ޝައުގުވެރިކަން އުފެއްދުމުގެ ހަރަކާތްތަކެއް ފުރަތަމަ ހަފުތާގައި ކުރިއަށްގެންދާނެ ކަމަށް ރިންޒީ ވިދާޅުވި އެވެ.
"އަޅުގަނޑުމެންގެ އުއްމީދަކީ މި ގޮތުގައި މި އަހަރު އެއްކޮށް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދަރިވަރުންނާ އެއްކޮށް ކިޔެވުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިގެން ދިއުން،" ރިންޒީ ވިދާޅުވި އެވެ.
ރިންޒީ ވިދާޅުވީ އޮންލައިންކޮށް ކިޔަވައިދިނީމަ ކަވަރު ނުކުރެވި ހުރި ބައިތަކެއް އެބަހުރި ކަމަށެވެ. އޮންލައިންކޮށް ކިޔަވައިދޭއިރު، އެ ކުދިންނަށް ފިލާވަޅުތައް ދަސްވިކަން ޔަގީން ނުވާތީ، ދެ ވަނަ ހަފުތާއިން ފެށިގެން އެކަޑެމިކް އެސެސްމަންޓުތަކެއް ހަދާނެ ކަމަށާއި އެއަށްފަހު ކުދިންނަށް އެހީތެރިކަން ބޭނުންވާ ދާއިރާތައް ބަލާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ.
"އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންދާޒާކުރެވެނީ އެއް ކްލާހެއްގައި އުޅޭ ކުދިންގެ ވެސް ފެންވަރު ވަރަށް ތަފާތު ހުންނާނެކަން. އޮންލައިންކޮށް ކްލާހުގައި ބައިވެރިވި ބައެއް ކުދިންނަށް ވަރަށް ރަނގަޅަށް އެޗީވްވެފައޭ ހުންނާނީ. އެޗީވް ނުވާ ކުދިން ވެސް ހުންނާނެ.. އެގޮތަށް ވިސްނައިގެން އަޅުގަނޑުމެންގެ ކިޔަވައިދިނުން ކުރިއަށްގެންދާނީ."
ކޮވިޑުގެ ސަބަބުން އެންމެ ބޮޑު ގެއްލުމެއް ލިބުނީ ތައުލީމީ ދާއިރާއަށް ކަމަށްވާތީ އެ ގެއްލުން ކުޑަކުރެވޭނީ ހުރިހާ ދަރިވަރުން ސްކޫލަށް ހާޒިރުވެގެން ކަމަށް ޕްރިންސިޕަލުން ގަބޫލުކުރައްވަ އެވެ. އެ އަމާޒަށް ވާސިލްވުމަށް، މި ހަފުތާގެ ތެރޭގައި 12 އަހަރުން މަތީގެ ކުދިންނަށް ވެކްސިން ޖަހަން ފަށާއިރު، އެ ފުރުސަތުގެ ބޭނުން ފުރިހަމައަށް ހިފުމަށް ވެސް ދަރިވަރުންނާއި ބެލެނިވެރިންގެ ކިބައިން އެދިފައި ވެ އެވެ.