ޗާގޯސް ޖަޒީރާ ރަށްތަކުގެ ސިޔާދަތީ ބާރު މޮރިޝަސްއާ ހަވާލުކުރުމަށް އިނގިރޭސިވިލާތުން އެކުލަވާލާފައިވާ އެއްބަސްވުމަށް އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑުވިދާޅުވާތީ، އެމެރިކާގެ ރުހުން ލިބޭނެ ފަދަ ގޮތަކަށް އެ އެއްބަސްވުން ބަދަލުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ޔޫކޭ ސަރުކާރުން ފަށައިފި އެވެ.
މި ނިންމުން ނިންމާފައިވަނީ އދ. ގެ އާންމު މަޖިލީހުގެ ހަވާސާގައި ޓްރަމްޕް އަދި ޔޫކޭގެ އާ ބޮޑުވަޒީރު އެންޑީ ބާންހަމް ބޭއްވެވި ފުރަތަމަ ބައްދަލުވުމަށް ފަހުގަ އެވެ.
ޔޫކޭގެ ޑިފެންސް ސެކްރެޓަރީ ވެސް ސްޓްރީޓިންގް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އެމެރިކާގެ ތާއީދާ ނުލައި މި އެއްބަސްވުމައިގެން މިހާރު އޮތް ގޮތަށް ކުރިއަށް ދެވޭކަށް ނެތެވެ. އެހެންވެ، ކުރީގެ ބޮޑުވަޒީރު ކިއާ ސްޓާމާގެ ދައުރުގައި އެކުލަވާލި މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން މޮރިޝަސްއަށް އަހަރަކު ދިނުމަށް ނިންމާފައިވާ 101 މިލިއަން ޕައުންޑް (136 މިލިއަން ޑޮލަރު) ގެ މާލީ އެހީގެ ޕެކޭޖު މިހާރު ވަނީ ހިފަހައްޓައިފަ އެވެ.
ޖުމްލަ 99 އަހަރުގެ މުއްދަތަށް ދިނުމަށް ކަނޑައެޅި މި ފައިސާގެ ޖުމްލަ އަދަދު 3.4 ބިލިއަން ޕައުންޑަށް ވުރެ މައްޗަށް އަރަ އެވެ. ދެ ހާސް ފަންސަވީސް ވަނަ އަހަރު ސޮއިކުރި މި އެއްބަސްވުމުގެ މައިގަނޑު މަގްސަދަކީ އިންޑިއާ ކަނޑުގެ މި ސަރަހައްދުގެ މިލްކުވެރިކަމާ މެދު އުފެދިފައިވާ ދިގު މުއްދަތުގެ ހިޔާލުތަފާތުވުންތަކަށް ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކުގެ ދަށުން ހައްލެއް ހޯދުމެވެ.
އެއްބަސްވުމުގައިވާ ގޮތުން ޗާގޯސްގެ ސިޔާދަތީ ބާރު މޮރިޝަސްއަށް ލިބުނު ނަމަވެސް، އެ އަތޮޅުގެ އެންމެ ބޮޑު ރަށް ކަމަށްވާ ޑިއޭގޯ ގާސިއާ (ފޯޅަވަހި) ގައި ހުންނަ ޔޫކޭ އާއި އެމެރިކާގެ ގުޅިފައިވާ އަސްކަރީ މަރުކަޒު 99 އަހަރުގެ މުއްދަތަށް ޔޫކޭއަށް ކުއްޔަށް ދިނުމަށް ވަނީ ހަމަޖެހިފަ އެވެ. ނަމަވެސް، އެމެރިކާގެ ރައީސް ޓްރަމްޕްގެ އިތުރުން ޔޫކޭގެ އިދިކޮޅު ކޮންޒަވޭޓިވް ޕާޓީ އާއި ރިފޯމް ޔޫކޭ ޕާޓީން ވެސް މި އެއްބަސްވުމާ ވަރަށް ބޮޑަށް ދެކޮޅެވެ. އެ ފަރާތްތަކުން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި، މި ރަށްތައް މޮރިޝަސްއާ ހަވާލުކުރުމަކީ ޗައިނާއާ ގާތް ގުޅުމެއް ބާއްވާ މޮރިޝަސްގެ ސަބަބުން، އެ ސަރަހައްދުގައި އޮތް އެމެރިކާގެ އެންމެ މުހިންމު އަސްކަރީ މަރުކަޒަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިދާނެ ކަމެކެވެ.
ބޮޑުވަޒީރު އެންޑީ ބާންހަމް ވިދާޅުވީ، އެމެރިކާގެ ކަންބޮޑުވުންތަކަށް ހައްލެއް ހޯދައި، ދިގު މުއްދަތުގެ އަސްކަރީ އަދި ސަލާމަތީ މަސްލަހަތުތައް ސައްހަ ގޮތުގައި ރައްކާތެރިކުރެވޭނެ ފަދަ ގޮތަކަށް އެއްބަސްވުމުގެ ބައެއް މާއްދާތައް ބަދަލުކުރުމަށް އެމެރިކާގެ އިދާރާތަކާ އެކު މަސައްކަތް ކުރައްވަމުން އަންނަ ކަމަށެވެ.
އިންޓަނޭޝަނަލް ކޯޓް އޮފް ޖަސްޓިސް (އައިސީޖޭ) އިން 2019 ވަނަ އަހަރު ނެރުނު އިސްތިޝާރީ ލަފައެއްގައި ކަނޑައަޅާފައިވަނީ ޔޫކޭއިން ޗާގޯސް ހިފަހައްޓައިގެން އުޅެނީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކާ ހިލާފަށް ކަމަށެވެ. ކޯޓުން ބުނެފައިވަނީ 1965 ގައި މޮރިޝަސް މިނިވަންވުމުގެ ކުރިން ޔޫކޭއިން ޗާގޯސް ވަކިކުރުމަކީ އިސްތިއުމާރު ނައްތާލުމުގެ އުސޫލުތަކާ ހިލާފު ކަމެއް ކަމަށާއި، ވީ އެންމެ އަވަހަކަށް އެ ރަށްތައް މޮރިޝަސްއާ ހަވާލުކުރަންޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. ޔޫކޭ ސަރުކާރުން ކުރިން މޮރިޝަސްއާ އެކު އެއްބަސްވުމެއް އެކުލަވާލަން މަޖުބޫރުވީ އައިސީޖޭގެ މި ނިންމުމަށް ބައިނަލްއަގުވާމީ ގޮތުން ލިބުނު ބޮޑު ތާއީދުގެ ސަބަބުންނެވެ. އަދި އެކަމާ ގުޅުވައި އދ.ގެ އާންމު މަޖިލީހުން އައިސީޖޭގެ އެ ލަފާ ތަންފީޒުކުރުމަށް އެތައް ފަހަރަކު ފާސްކޮށްފައިވެ އެވެ.