ޓޫރިޒަމް ދާއިރާގެ ޕައިނިއާ އަދި ކްރައުން ކުންފުނީގެ ޗެއާޕާސަން ހުސައިން އަފީފު (ޗަމްޕާ އަފީފު) ރޭގައި ވާހަކަ ފެއްޓެވީ މީގެ 54 އަހަރު ކުރީގެ ހަނދާންތަކުންނެވެ. ފަހުގެ ޖީލުގެ ސިކުނޑިތަކަށް އަފީފު ވައްދަވައި ދެއްވަން ބޭނުންވީ ރާއްޖެއަށް ޓޫރިޒަމް ތައާރަފު ކުރުމަށް 70 ގެ އަހަރުތަކުގައި އޭރުގެ ޒުވާނުން ކުރި ބުރަ އަދި ހީވާގި މަސައްކަތެވެ.
މިއަދު މި ފެންނަނީ ނިންޖާއި އަރާމު ކުރުން ދޫކޮށްލައި ރެއާއި ދުވާލު އަފީފުމެންގެ ޖީލުގެ މީހުން ކުރި އެ މަސައްކަތުގެ ނަތީޖާކަން އޭނާ ވާހަކަތަކުން ސާފުކޮށް އެނގެ އެވެ.
ގައުމީ ޓޫރިޒަމް ދުވަސް ފާހަގަކުރުމަށް ރޭ ބޭއްވި ހާއްސަ ރަސްމިއްޔާތުގައި އަފީފު ވަނީ ޓޫރިޒަމްގެ ހިދުމަތް ދިނުމުގައި 1972 އިން ފެށިގެން މިދިޔަ ދުވަސްތަކުގައި އައި ބަދަލުތަކުގެ އިތުރުން، އޭރު ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދު އޮތް ހާލަތާއި ދަތުރުފަތުރާއި ހޮޓެލް މެނޭޖްކުރުމުގެ ކަންކަން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ގޮތް ތަޖުރިބާތަކާ އެކު ހިއްސާ ކުރައްވައިފަ އެވެ.
ރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ރިސޯޓު ކުރުނބާގައި ހިދުމަތް ފެށިއިރު އޭރު ޓޫރިސްޓުންނަށް ފުލް ބޯޑު ނުވަތަ ތިން އިރުގެ ކެއުމާއެކު، ކޮންމެ ޓޫރިސްޓެެއްގެ ބޮލަކަށް ދުވާލަކަށް ޗާޖު ކުރީ އެންމެ ނުވަ ޑޮލަރެވެ. މިހާރުގެ ނަމުން ނަމަ ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުން ރިސޯޓަށް ދާން ޗާޖު ކުރީ އެއް ޑޮލަރެވެ. މިއަދު ރާއްޖޭގެ ބައެއް ރިސޯޓުތަކުން ކޮޓަރިއަކަށް ދުވާލަކަށް 15،000 ޑޮލަރަށް ވުރެ މަތީ އަގުތައް ވެސް ނަގަ އެވެ.
އަފީފު ވިދާޅުވީ، 1972 ގައި ފުރަތަމަ ރިސޯޓު ހުޅުވައި، ހިދުމަތް ދޭން ފެށި އިރު އެ އަހަރު ރާއްޖެ އަށް އައީ 1،097 ޓޫރިސްޓުން ކަމަށާއި އެކަމަކު މިދިޔަ އަހަރު ވެސް ރާއްޖެއަށް 2.2 މިލިއަން ޓޫރިސްޓުން އައިސްފައިވާ ކަމަށެވެ.
ފުރަތަމަ ޓޫރިސްޓު ރިސޯޓު ހުޅުވިއިރު ހިދުމަތުގައި ބޭނުންކުރީ 280 ކޮޓަރި އެވެ. އެކަމަކު، މިހާރު ރާއްޖޭގައި އެކި ސަރަހައްދުތަކުގައި ހަދާފައިވާ ޓޫރިސްޓް ހިދުމަތްދޭ ފެސިލިޓީތަކުގައި 67،000 އެނދު އެބަހުރި ކަން ވެސް އަފީފު ފާހަގަކުރި އެވެ. އޭރު ރާއްޖޭގެ އުފެއްދުންތެރިކަން ހުރީ 1.3 ބިލިއަން ޑޮލަރުގަ އެވެ. އެކަމަކު މިއަދު ރާއްޖޭގެ އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ އަދަދަކީ 18 ބިލިއަން ޑޮލަރެވެ.
މިއީ ވެސް ޓޫރިޒަމްގެ ހިދުމަތްތައް ދިން އިރު އޭރު ކުރިމަތިވި ގޮންޖެހުންތަކެވެ. ޓޫރިސްޓުން ފަސޭހަކަމާ އެކު ރާއްޖެއަށް ގެނައުމުގެ އިތުރުން، އެއާޕޯޓުން ރިސޯޓަށް ގެންދިއުމުގައި ވެސް ފަސޭހަ އިންތިޒާމުތަކެއް އޭރަކު ނެތެވެ.
އަފީފު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމް ޕްރޮމޯޓް ކުރުމަށް ދުނިޔޭގެ މަޝްހޫރު ފެއާތަކަށް ކަމުގައިވާ ޖަރުމަންގެ އައިޓީބީ ފަދަ ފެއާތަކަށް އޭރު ދިޔައީ ހަމައެކަނި ލީފްލެޓްތަކެއް ހިފައިގެންނެވެ. އެ ލީފްލެޓްތައް އެ ފެއާގައި ބައިވެރިވާ ޓުއާ އޮޕަރޭޓަރުންނާއި އެ ނޫން ޓްރެވެލް ވިޔަފާރިތަކަށް ބެހި ނަމަވެސް އެ މީހުން އޭރު ރާއްޖެއަކީ ސީރިއަސް ޓޫރިޒަމް މަންޒިލެއްގެ ގޮތުގައި ނުނަގަ އެވެ. އެެއް ސަބަބަކީ، ރާއްޖެއަކީ ދުނިޔޭގެ ކޮން ސަރަހައްދެއްގައި އޮތް ގައުމެއް ކަން ވެސް އެފަދަ ފަރާތްތަކަށް ނޭނގުމެވެ.
އަފީފާއި އޭރު އެ ވިޔަފާރީގައި އިސްކޮށް އުޅުނު ފަރާތްތަކަށް ބޭރުގެ ފެއާތަކުން އެންމެ ފުރަތަމަ މާބޮޑު ކާމިޔާބެއް ނުލިބުނު ނަމަވެސް ހުއްޓާނުލައި ކޮންމެ އަހަރު ފެއާތަކަށް ދާން ފެށި އެވެ.
އަފީފު ވިދާޅުވީ، އޭރު ޔޫރަޕްގެ ޓުއާ އޮޕަރޭޓަރުންނަށް ރާއްޖެ ކިޔައިދޭން، ވޯލްޑް މެޕުގައި އަމިއްލައަށް ޕިންޕޮއިންޓް ކޮށްދޭން ވެސް ޖެހޭ ކަމަށާއި ބައެއް ފަހަރު ރާއްޖެ އޮންނަ ސަރަހައްދު ކިޔައިދިނަސް އެ މީހުންނަށް ނޭންގޭ ކަމަށެވެ.
"ޔޫރަޕްގެ ގައުމުތަކަށް ދިޔައިރު، ރާއްޖެ އޮންނަ ތަނެއް ވެސް ނޭނގޭ. އަހަރެން ބުނަނީ ސްރީ ލަންކާ އާއި އިންޑިއާ ކައިރީގައޭ، ބުނީމާ ވެސް އެ މީހުންނަށް ރާއްޖެއެއް ނޭނގޭ،" އަމިއްލަ ތަޖުރިބާގެ އަލީގައި އަފީފު ވިދާޅުވި އެވެ.
"ރާއްޖެއަކީ އޮތް ގައުމެއްކަން ކިޔައިދިނުން އެއީ އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރިމަތިވި ގޮންޖެހުން."
އަފީފު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، 80 ގެ އަހަރުތަކުގައި އާ އެއާލައިންތައް ރާއްޖެއަށް ދަތުރު ކުރަން ފެށުންވީ ޓޫރިސްޓުން އިތުރުވި އެއް ސަބަބަށެވެ. އޭގެ ފަހުން ރިސޯޓުތަކުން އިސްނަގައިގެން ޓޫރިސްޓުން އުފުލުމަށް ހާއްސަ ފެރީތައް ހަމަޖައްސައި، ދަތުރުފަތުރު ފަސޭހަވި ކަމަށް ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމްގައި އެންމެ ކާމިޔާބު އެއް ވިޔަފާރިވެރިޔާ ވިދާޅުވި އެވެ.
އޭނާ ވިދާޅުވީ، ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމް އެންމެ ފުރަތަމަ ތަރައްގީ ކުރުމުގައި ޓުއާ އޮޕަރޭޓަރުންގެ ބޮޑު އެހީތެރިކަމެއް ލިބުނު ކަމަށެވެ. ބައެއް ރިސޯޓުތައް ވެސް ހެދީ، ބޭންކްތަކުގެ ބަދަލުގައި ޓުއާ އޮޕަރޭޓަރުންގެ އަތުން ލޯނު ނަގައިގެންކަން އަފީފު ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.
"ކިހިނެއް އަހަރެމެން މި ރިސޯޓުތައް ތަރައްގީ ކުރީ. އެކަން ކުރީ އަހަރެމެންގެ ލާރިންނެއް ނޫން. ބޭންކްތަކެއް ވެސް އޭރަކު ނެތް. ރިސޯޓުތައް ތަރައްގީ ކުރީ ޓުއާ އޮޕަރޭޓަރުންގެ އެހީއާ އެކު. އެ ފަރާތްތަކުން އެޑްވާންސް ފައިސާ ދިނީމާ، އިންވޮއިސްތަކުން އެ އަދަދުތައް ކަނޑަނީ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމްގެ 50 އަހަރުގެ ތެރޭގައި އެ ދާއިރާއިން އެންމެ ބޮޑު ބަދަލެއް ފެނުނީ 1996 ގައި ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު ހޮޓެލް ޗެއިން، ހިލްޓަން ރާއްޖެ އައި ހިސާބުން ކަމަށް އަފީފު ވިދާޅުވި އެވެ.
ހިލްޓަންގެ ކާމިޔާބީ ފެނި ދުނިޔޭގެ މަޝްހޫރު ބްރޭންޑްތައް ރާއްޖެއަށް މިސްރާބު ޖެހި އެވެ. އެކަމަކު، މި ޒަމާނުގައި މި ފެންނަ މަޝްހޫރު ބްރޭންޑެއް ރާއްޖެއަކު ނެތެވެ. ނަމަވެސް މިއަދު ރާއްޖެއަށް މަޝްހޫރު ބްރޭންޑުތަކުގެ ޗެއިންތައް އައުމަށް މަގުފަހިވީ ހިލްޓަން އިން ނެގި ވިޔަފާރީގެ ބޮޑު ރިސްކުގެ ސަބަބުންކަން އަފީފު ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.
"ރާއްޖޭގެ 70 ޕަސެންޓް ރިސޯޓު މިހާރު މެނޭޖް ކުރަމުން އަންނަނީ ބޭރުގެ ފަރާތްތަކުން. ހިލްޓަން ރާއްޖެ އައުމަކީ ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމް ބަދަލުކޮށްލި ކަމެއް. އޭގެ ކުރިން ރާއްޖޭގެ ޓޫރިސްޓް ރިސޯޓުތައް މެނޭޖް ކުރަމުން އައީ ދިވެހިން،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
އަފީފު ވިދާޅުވީ، ރާއްޖޭގެ ރިސޯޓުތައް ހިންގުމަށް ޕްރޮފެޝަނަލް ހިދުމަތް ދިނުމަށް ހޮޓެލް ސްކޫލް ހުޅުވުމާ އެކު ހިދުމަތްތައް ދިނުމުގައި އިތުރަށް ފަސޭހަވި ކަމަށެވެ. ހިދުމަތްތައް ދޭން ބޭރުގެ ހޮޓެލް ސްކޫލުތަކުން ރާއްޖޭގެ ތަޖުރިބާ ބޭނުންކުރި ކަމަށާއި އެކަމަކު ބޭރުގެ ހޮޓެލް ސްކޫލުތަކަށް ދަސްނުކޮށްދެވުނު ކަމަކީ ދިވެހިންގެ މެހެމާންދާރީ އާއި ހިތްހެޔޮކަން ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
"ރާއްޖެ ރީތީ ހަމައެކަނި ރީތި ހުދު ގޮނޑުދޮށުގެ ސަބަބުން ނޫން. ރާއްޖޭގެ ރީތިކަން ފެށެނީ ދިވެހިންގެ ތަފާތު މެހެމާންދާރީގެ ސަބަބުން،" އަފީފު ވިދާޅުވި އެވެ.
އޭނާ އެ ވިދާޅުވީ، ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމްގެ އެންމެ މުހިންމު އަސާސްގެ ވާހަކަ އެވެ. އަފީފުމެންގެ ޖީލުން ފެށިގެން މިއަދާ ހަމައަށް ވެސް ބަދަލެއް ނައިސް އޮތް އެއް ކަމަކީ ދިވެހިންގެ މެހުމާންދާރީ އާއި ހިނިތުންވުމާ އެކު ޓޫރިސްޓުންނަށް ހިދުމަތް ދިނުމެވެ. އަފީފް މި ކިޔައިދެއްވި ވާހަކަތަކުގެ ހަގީގީ ކާމިޔާބީއަކީ އެ ހިނިތުންވުމެވެ.