މިދިޔަ 2024 ވަނަ އަހަރު ސްކޫލްތަކަށް ކުދިން ވެއްދުމާ ގުޅޭ ގޮތުން އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީން ނެރުނު ސާކިއުލާ އަށް އަމަލުކުރުމުގެ ގޮތުން ދަރިވަރަކު ޕްލޭ ސްކޫލުން ބޭބީ ނާސަރީ އަށް ޕްރޮމޯޓް ނުކޮށް، ޕްލޭ ސްކޫލް ރިޕީޓްކުރި މައްސަލައިގައި ކޮށްފައިވާ ދައުވާ އެ ކުއްޖާގެ މަންމަ އަށް ހައި ކޯޓުން ކާމިޔާބުވެއްޖެ އެވެ.
މިނިސްޓްރީން ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތުން 2024 ވަަނަ އަހަރު އެލްކޭޖީގައި އުޅޭނީ އެ އަހަރު ޑިސެމްބަރަށް ހަތަރު އަހަރު ފުރި ފަސް އަހަރު ނުފުރޭ ކުދިންނެވެ.
އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީގެ ސާކިއުލާގެ ކުރިން ޕްލޭ ސްކޫލަށް ވައްދައި ކިޔަވަމުން އައި ދަރިވަރުގެ ސްކޫލުން ބޭބީ ނާސަރީ އަށް މިދިޔަ އަހަރު ބަދަލު ނުކުރީ އެ އުމުރު ހަމަނުވާތީ، އެ މިނިސްޓްރީން ހުއްދަ ނުދޭތީ އެވެ. އެހެންވެ، އެ ޝަކުވާ އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީއަށް ކުއްޖާގެ މަންމަގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅުމުން ވެސް ނިންމުން ބަދަލުކުރެވެން ނެތް ކަމަށް އެންގުމުން ދައުލަތާ ދެކޮޅަށް ކުއްޖާގެ މަންމަ ސިވިލް ކޯޓުގައި ދައުވާކުރި އެވެ.
ނަމަވެސް ސިވިލް ކޯޓުން ހުކުމްކުރީ ދަރިވަރުން ސްކޫލަށް ވެއްދުމާ ގުޅޭ ގޮތުން މިނިސްޓްރީން ނެރުނު ސާކިއުލާ އަކީ ތައުލީމުގެ ގާނޫނުގެ ދަށުން އެ މިނިސްޓްރީ އަށް ލިބިދީފައިވާ ބާރުގެ ދަށުން އެކުލަވާލައި އާންމުކޮށްފައިވާ އުސޫލެއް ކަމަށެވެ. އެހެންވެ، ދައުވާކުރާ ފަރާތުން އެދިފައިވާ އެއްވެސް ކަމަކަށް އަމުރުކޮށް ހުކުމް ކުރެވެން ނެތް ކަމަށް ދަށު ކޯޓުން ކަނޑައެޅި އެވެ.
ސިވިލް ކޯޓުގެ ނިންމުން އިސްތިއުނާފުކުރި އިރު، މި ދައުވާގައި ހުކުމް ކުރުމާ ހަމައަށް ވެސް ދަރިފުޅަށް މި އަހަރު އެލްކޭޖީގައި ކިޔެވުމުގެ ފުރުސަތު ހޯދައިދިނުމަށް ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް ވެސް އެދުނެވެ. އެ އެދުމާ އެއްގޮތަށް ކުއްޖާ އެލްކޭޖީ އަށް ބަދަލުކުރަން ވަގުތީ އަމުރެއް ހައި ކޯޓުން ނެރުމުން ދައުލަތުން އެ އަމުރު ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކުރި އެވެ. ސުޕްރީމް ކޯޓުން ވަނީ ހައި ކޯޓުގެ އަމުރު ބާތިލްކޮށްފަ އެވެ. އެހެންކަމުން އެ ކުއްޖާ ހުރީ އެޑިއުކޭޝަނުން ކަނޑައެޅި ގޮތަށް ނާސަރީގަ އެވެ.
މި މައްސަލައިގައި އިއްޔެ ވަނީ ހައި ކޯޓުން ގޮތް ނިންމައި، ސިވިލް ކޯޓުގެ ހުކުމް ބާތިލް ކޮށްފަ އެވެ. އެ ހުކުމްގައި ދައުލަތަށް އެންގީ ދަރިފުޅުގެ ހާއްސަ ހާލަތާ ގުޅޭގޮތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ކަންކަމާއި އެސެސްމަންޓުތައް، މިނިސްޓްރީގެ ކަމާބެހޭ ފަންނުވެރިންގެ ފަރާތުން އިންސާފުވެރިކަމާ އެކު އަލުން ވަޒަން ކުރާށެވެ. އަދި ދަރިފުޅު މިހާރު ހުންނަންޖެހޭ ގުރޭޑާ މެދު މިނިސްޓްރީން އަލުން ގޮތެއް ނިންމަންޖެހޭ ކަމަށް ކަނޑައެޅި އެވެ.
ނަމަވެސް، ދަރިފުޅު އެއް ގުރޭޑުން އަނެއް ގުރޭޑަށް ބަދަލުކުރުމުގައި ދައުލަތުން އަމަލުކޮށްފައިވަނީ "ލެޖިޓިމޭޓް އެކްސްޕެކްޓޭޝަން"ގެ އުސޫލާ ހިލާފަށް އަދި ގާނޫނުއަސާސީގެ 36 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ހައްގު ހަނިވާ ގޮތަށް ކަމަށް ގާނޫނީ ގޮތުން ނުބެލެވޭ ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވެ އެވެ.
ހައި ކޯޓުން އިއްވި ހުކުމްގައި ބުނީ، ރާއްޖެއަކީ ދުނިޔޭގެ ނިސްބަތުން ކުޑަ، އިގްތިސާދީ އަދި އެހެނިހެން ގޮތްގޮތުން އެންމެ ކުރިއަރާފައިވާ ގައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ގައުމަކަށް ނުބެލެވުނު ނަމަވެސް، މި ކުޑަކުޑަ ރާއްޖޭގައި ވެސް ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ފާހަގަކުރެވޭ ފަދަ ތޫނުފިލި ގާބިލު ކުދިންނާއި މީހުން ތިބެދާނެ ކަމަށެވެ. އަދި މިހާރު ވެސް ރާއްޖޭގެ ކުދިންގެ އޯލެވެލް އަދި 34 ފެންވަރުގައި ފާހަގަކުރެވޭ ތައުލީމީ ގާބިލު ކުދިން ތިބި ކަމަށް ހައި ކޯޓުން ބުންޏެވެ..
"އޭލެވެލް ނަތީޖާތައް އެކަމަށް ހެކިވެ އެވެ. އެހެންކަމުން، ކުޑަކުދިންގެ ގާބިލުކަން އެންމެމަތީ ދަރަޖަ އަށް ގެންދިޔުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމަށް ދައުލަތުގެ މައްޗަށް އޮތް ޒިއްމާގެ ތެރެއިން ތައުލީމީ މަރުހަލާއެއް ފުރިހަމަ ނުކުރެވ،ި ރިޕީޓު ކުރަންޖެހޭ ކުދިންނަށް ހާއްސަ އެހީތެރިކަން ދީގެން ދެން އޮތް ތައުލީމުގެ ހަރުފަތަށް ކުއްޖާ ގެންދިއުމަށް ތައުލީމުގެ ނިޒާމުން މަސައްކަތްކުރާ ބީދައިން، ތޫނުފިލި ކުއްޖާ ކިޔެވުން މަތިން ފޫހިކޮށްނުލައ،ި ކުއްޖާގެ ތޫނުފިލިކަމާ އެކަށީގެންވާ ގޮންޖެހުންތައް ކުރިމަތިކުރުވަނިވި އުނގެނުމުގެ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން ކުއްޖާގެ އެންމެމަތީ ގާބިލުކަމަށް ވާސިލުވުމަށް ސަރުކާރުން މަގުކޮށައިދޭން ޖެހޭނެ ކަމަށް ދެކެމެވެ،" ހުކުމްގައި ބުންޏެވެ.
ހުކުމްގައި ބުނީ ތޫނުފިލި ނުވަތަ ތަބީއީ އުމުރަށް ވުރެ ގާބިލުކަން އިތުރު ކަމަށް ބެލެވޭ ރާއްޖޭގެ ކުދިންނަށް، އެ ކުއްޖެއްގެ އެންމެމަތީ ގާބިލުކަމަށް ވާސިލުވުމަށް މަސައްކަތް ކުރެވޭނެ ނިޒާމެއް ދައުލަތުގެ ފަރާތުން މިނިސްޓްރީ މެދުވެރިކޮށް އެކަށައަޅަން ވާނެ ކަމަށެވެ.
ކުއްޖާގެ މައިންބަފައިން އަމިއްލަ ހައިސިއްޔަތުން ހަދާ ޓެސްޓުތަކަށް އެކަނި ބެލުމުގެ ބަދަލުގައ،ި އާދަޔާ ހިލާފު ގާބިލުކަން ހުރި ކުދިންގެ ތައުލީމީމަގު އެ ކުދިންގެ ގާބިލުކަމުގެ ދުވެއްޔާ އެއްހަމަކުރުމަށްޓަކައ،ި އުމުރަށް ވުރެ ގާބިލުކަން އިތުރު ކުދިންތައް ވަޒަން ކުރާނެ އެއްހަމަ ސިޔާސަތުތަކަކާއި މިންގަނޑުތަކަކާއި އުސޫލުތަކެއް މިނިސްޓްރީން އެކުލަވާލަން ޖެހޭ ކަމަށް ހައި ކޯޓުން ބުންޏެވެ.
މިފަދަ ނިޒާމެއް ގާއިމުކުރުމަށް ދިރާސާކޮށް އިންތިޒާމުތައް ހަމަޖެއްސުމަށް ވަގުތު ނަގާނެ ކަމަށް ބެލެވޭއިރު، ރާއްޖޭގެ ތޫނުފިލި އަދި އާދަޔާ ހިލާފަށް ގާބިލު ކުދިންނަށް އުޖާލާ އަދި އާ މަގެއް ދައުލަތަށްވީ އެންމެ އަވަހަކަށް ކޮށައިދޭން ޖެހޭ ކަމަށް ވެސް ހުކުމްގައި ވެ އެވެ.
"އެއް ކުއްޖަކަށް މުޅި ނިޒާމު ބަދަލު ނުކުރެވުމަކީ ބައެއް ހާލަތުގައި ބަލައިގަންނަންޖެހޭ ހަގީގަތެއް ކަމުގައިވާއިރު ހަމައެއާއެކުއެކީގައ،ި އުމުރަށް ވުރެ ތަބީއީ ގޮތުން ތޫނުފިލި އަދި އިތުރު ގާބިލުކަން ލިބިފައިވާ ތަފާތު ކުއްޖަކާއި އެ ކުއްޖާއާ އެއްފަދަ އެހެން ކުދިންނަށް އެ ކުދިންގެ ހައިސިއްޔަތަށް ރިއާޔަތްކޮށް، އެ ކުދިންގެ މަސްލަހަތު ވެސް ކުރިއެރުވޭނެ ނިޒާމެއް މި ރާއްޖޭގައި ވެސް އޮންނަން ވާނެ ކަމަށް ދެކެމެވެ،" ހުކުމްގައި ބުންޏެވެ.