އީރާނުން ހޮރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅިއަށް ބާރު ފޯރުވަނީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނާ ހިލާފަށް: ޖީސީސީ/އީޔޫ

ހޮރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅީގެ މައްޗަށް އީރާނުން ކުރަމުންދާ ދައުވާތަކާއި، އެ ސަރަހައްދު ބަންދުކުރުމަށް އަމިއްލައަށް ނިންމި ނިންމުމަށް ގަލްފް ކޯޕަރޭޝަން ކައުންސިލް (ޖީސީސީ) އާއި ޔޫރަޕްގެ އިއްތިހާދު (އީޔޫ) އިން ދެކޮޅު ހަދައި، އެކަން ކުށްވެރިކޮށްފި އެވެ.

ބްރަސަލްސްގައި ބޭއްވި ސަރަހައްދީ ސަލާމަތާ ބެހޭ މަތީ ފެންވަރުގެ ފޯރަމަށް ފަހު ދެ ބްލޮކުން ނެރުނު ގުޅިފައިވާ ބަޔާނުގައި ބުނީ ހޮރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅީގެ މައްޗަށް އީރާނުން އަމިއްލައަށް ބާރު ހިންގަން އުޅުމަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކާ ހިލާފު "ޣައިރު ގާނޫނީ" އަމަލެއް ކަމަށެވެ. އަދި ފަހަކަށް އައިސް އީރާނުން ހިންގަމުންދާ އަސްކަރީ ހަރަކާތްތަކާއި، އާންމު ވިޔަފާރި އުޅަނދުފަހަރަށް ކުރިމަތިކުރާ ހުރަސްތައް ކުށްވެރިކޮށްފައިވެ އެވެ.

ހޮރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅިން ބައިނަލްއަގުވާމީ އުޅަނދުފަހަރަށް ދަތުރުކުރުމުގެ ހައްގު އދ. ގެ، ކަނޑުތަކާ ބެހޭ ގާނޫނު (އަންކްލޮސް) ގެ ދަށުން ދާއިމީގޮތެއްގައި ކަށަވަރުވެގެންވާ ކަމަށް ޖީސީސީ އާއި އީޔޫ އިން ބުންޏެވެ. އެއްވެސް ގައުމަކަށް އެކަން ހުއްޓުވުމުގެ ގާނޫނީ ބާރެއް ނޯންނާނެ ކަމަށް ވެސް ބުނެފައިވެ އެވެ. 

އެ ސަރަހައްދުން ދަތުރުކުރާ އުޅަނދުފަހަރުން ނަގަން އީރާނުން ހުށަހަޅާފައިވާ ހުރިހާ ފީއަކަށް ވެސް ޖީސީސީން ވަނީ ދެކޮޅު ހަދައިފަ އެވެ.

އީރާނުގެ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން އެ ސަރަހައްދުގެ ކަނޑުގެ ދަތުރުފަތުރުގެ 95 ޕަސެންޓް ވަނީ މަދުވެފަ އެވެ.

ގަތަރާއި ޔޫއޭއީ ފަދަ ގައުމުތަކުގެ މަދަނީ ވަސީލަތްތަކަށާއި، ތެޔޮ ޓޭންކަރުތަކަށް އަމާޒުކޮށް އީރާނުން ދެމުންދާ މިސައިލާއި ޑްރޯން ހަމަލާތައް ޖީސީސީން ކުށްވެރިކުރަމުން ބުނީ އެ ކައުންސިލްގެ މެންބަރު ގައުމުތައް ކަމަށްވާ ސައުދީ، ޔޫއޭއީ، ބަހްރެއިން، ގަތަރު، ކުވައިތު އަދި އުމާނަށް ދޭ ކޮންމެ ހަމަލާއަކީ ހުރިހާ ގައުމަކަށް ދޭ ހަމަލާއެއް ކަމަށެވެ. އަދި މިހެން ހަމަލާދޭ ނަމަ އަމިއްލަ ދިފާއުގައި ތެދުވުމުގެ ހައްގު ގާނޫނީ ގޮތުން ލިބިގެންވާ ކަމަށް ޖީސީސީ ގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް ޖާސިމް މުހައްމަދު އަލް ބަދްވީ ވިދާޅުވި އެވެ.

މި މައްސަލާގައި އެމެރިކާ، އިނގިރޭސިވިލާތް، އަދި ފްރާންސް ހިމެނޭގޮތަށް 22 ގައުމެއްގެ ކޯލިޝަނަކުން ދަނީ ކަނޑުމަތީގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް އަސްކަރީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެމުންނެވެ.

އަންކްލޮސް ނުވަތަ 'ޔުނައިޓެޑް ނޭޝަންސް ކޮންވެންޝަން އޮން ދަ ލޯ އޮފް ދަ ސީސް'  އަކީ ދުނިޔޭގެ ކަނޑުތަކާއި ކަނޑުގެ ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކުރުމާ ބެހޭގޮތުން ހަދާފައިވާ އެންމެ މައިގަނޑު ބައިނަލްއަގުވާމީ މުއާހަދާ އެވެ. މިއީ 1982 ގައި އެކުލަވާލައި، 1994 ގައި ރަސްމީކޮށް އަމަލުކުރަން ފެށުނު ގާނޫނެކެވެ.

ހޯރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅީގެ މައްސަލައިގައި މި ގާނޫނު މުހިންމުވާ މައިގަނޑު ސަބަބުތަކަކީ:

އީރާނާއި އަންކްލޮސްގެ ގުޅުން: އީރާނުން މި މުއާހަދާގައި ސޮއިކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، އެ ގައުމުގެ މަޖިލީހުން މިހާތަނަށް މިއީ ރަސްމީކޮށް ތަސްދީގު ކޮށްފައިވާ ގާނޫނެއް ނޫނެވެ. އެހެންވެ، އީރާނުން ދެކޭގޮތުގައި އެ ގައުމުން އަމަލުކުރަންޖެހޭނީ ހަމައެކަނި އީރާނުން ގަބޫލުކުރާ އާދަކާދައިގެ މަތިން އަންނަ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކަށެވެ. ނަމަވެސް ޖީސީސީ އާއި އެމެރިކާ ހިމެނޭ ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުން ބުނަނީ އަންކްލޮސް އަކީ މުޅި ދުނިޔެ ބޯލަނބަންޖެހޭ އަސާސީ ގާނޫނެއް ކަމަށެވެ.