ކޮވިޑް-19 ޖެހުމަށް ފަހު، ކުޑަކުދިންނަށް ޖެހޭ ނުރައްކާތެރި ބައްޔެއް ރާއްޖެ އިން ފެނިފައިވާ ކަމަށް އައިޖީއެމްއެޗުގެ ޑޮކްޓަރު އަދި މޯލްޑިވްސް ޓެކްނިކަލް އެޑްވައިޒަރީ ގުރޫޕް އޮން އިމިއުނައިޒޭޝަންގެ ޗެއާޕާސަން އަހުމަދު ފައިސަލް ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.
އޭނާ "މިހާރު" އަށް މިއަދު ވިދާޅުވީ، "މަލްޓި ސިސްޓަމް އިންފްލެމޭޓްރީ ސިންޑްރަމް" (މިސްކް) ކިޔާ އެ ބަލީގެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ގަދަ ހުމާ އެކު ކަރާއި ގައިގައި ރިއްސުމާއި ހޮޑުލުން އަދި ލޭގެ ޕުރެޝަރު ދަށްވުން ފަދަ ކަންކަން ހިމެނޭނެ ކަމަށެވެ. އަތާއިފައި އަދި ހަށިގަނޑު ރަތްވުމާއި އަތާއިފައި ދުޅަވުމުގެ އިތުރުން އަތާއި ފައިން ހަންފޮޅުން ފަދަ އަލާމާތްތައް ވެސް މި ބަލީގައި ފެނެ އެވެ.
ޑރ. ފައިސަލް ވިދާޅުވިގޮތުގައި މިސްކް ބަލި ޖެހިފައިވާ ކަމަށް ބަލަނީ ހަ ކަމެއް ހުރުމުންނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ކުޑަކުއްޖަކަށް ވުމާއި ހުން ހުރުމާއި އެހެން ބައްޔެއްގެ އަލާމާތްތަކަކަށް ނެތުން ހިމެނެ އެވެ. މި ބަލި ޖެހެނީ ކޮވިޑް ޖެހިފައި ނުވަތަ ކޮވިޑް ޖެހުނު މާހައުލެއްގައި އުޅޭ ކުދިންނަށެވެ.
"ކޮންމެވެސް ގޮތަކުން ކޮވިޑް ޖެހިފައި ހުންނަން ޖެހޭނީ. ބައެއް ކުދިން އެބަ ހުރި ގޭގައި އެހެން މީހުން [ކޮވިޑަށް] ޕޮޒިޓިވްވެފައި އެކަމަކު އެ ކުއްޖާ ހުން އަޔަސް ޓެސްޓް ނުކުރާތީ ނޭނގިފައި. އެކަމަކު ގޭތެރޭގައި ކުއްޖާ ކޮވިޑަށް ހުށަހެޅިފައި ހުންނަން ޖެހޭނީ،" ޑރ. ފައިސަލް ވިދާޅުވި އެވެ.
"އަނެއް ކަމަކީ މަދުވެގެން ތިން ދުވަހު ހުން ހުންނަން ޖެހޭނެ. ކުޑަކުއްޖަކަށް ވާން ޖެހޭނެ. އަނެއް ކަމަކީ މަލްޓިސިސްޓަމް، ހަށިގަނޑުގެ ދެ ސިސްޓަމަށް ވުރެ ގިނަވާން ޖެހޭނެ. ދެން އަލާމާތްތައް މިއީ އެހެން ބައްޔެއްގެ ސަބަބުން އަންނަ އަލާމާތަކަށް ވެގެން ނުވާނެ. ބައެއް ލޭގެ މާއްދާތައް ވެސް މައްޗަށް ނޫނީ ޕޮޒިޓިވްކޮށް ހުންނަން ވާނީ."
ޑރ. ފައިސަލް ވިދާޅުވީ ކޮވިޑްގެ މިދިޔަ ރާޅުގައި މި ބަލި ފެނިފައި ނުވާ ކަމަށެވެ. އެކަމަކު ރާއްޖޭގައި ވަރަށް ބޮޑަށް އިންޑިއާ ވޭރިއަންޓް، "ޑެލްޓާ" ފެތުރެމުން ދާއިރު މިސްކް ބަލި ފެންނަ ވަރު އިތުރު ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ. މިހާތަނަށް މި ބަލި ހަތް ކުއްޖަކަށް ޖެހިފައިވާއިރު އޭގެ ތެރެއިން ހަތަރު ކުދިން އޮތީ އައިސީޔޫގައި ކަމަށް ވެސް ޑރ. ފައިސަލް ވިދާޅުވި އެވެ.
މިއީ ފުރާނައަށް ނުރައްކާތެރި ބައްޔެއް. އެއީ ދެން ވަރަށް މަދުން ދިމާވާ ކަމެއް. އެކަމަކު އެހާ ވެސް ނުރައްކާތެރި ކަމެއް މިއީ. މި ވަގުތު ތިން ހޮސްޕިޓަލުގަ ހަތަރު ކުދިން އެބަ ތިބި އައިސީޔޫގަ. އެހެންވީމަ ބަލިތާ: ޑރ. ފައިސަލް
ރާއްޖެއިން މިހާތަނަށް މިސްކް ޖެހިފައި ވަނީ އުމުރުން 3-10 އަހަރާ ދެމެދުގެ ކުދިންނަށެވެ. އެކަމަކު މިއީ ކޮންމެ ކުޑަކުއްޖަކަށް ވެސް ޖެހިދާނެ ބައްޔެއް ކަމަށް ޑޮކްޓަރު ވިދާޅުވި އެވެ.
"ކުރީގަ ހުރެދާނެ މައިލްޑް ކޭސް ފެނި. އެޑްމިޓް ނުކޮށް ހިނގައިދާނެ ކަން ނޭނގޭ. އެކަމަކު މި ފަހަރު ހަތް ކޭސް ފެނިފައިވޭ. އެއީ އައިޖީއެމްއެޗް އެކަންޏެއް ނޫން. އައިޖީއެމްއެޗާއި އޭޑީކޭ އަދި ޓްރީޓޮޕް ވެސް ހިމެނޭ ގޮތަށް ޖުމުލަ ފެނިފައިވާ އަދަދު،" ޑރ. ފައިސަލް ވިދާޅުވި އެވެ.
ޑޮކްޓަރު ވިދާޅުވީ މި ބަލިން ކުޑަކުދިން ރައްކާތެރި ކުރުމަށް ބޮޑެތި މީހުން ވަރަށް ބޮޑަށް ރައްކާތެރިވާން ޖެހޭ ކަމަށެވެ. އެގޮތުން ކުޑަ ކުދިންނަށް ވެކްސިން ޖެހެން ނެތުމުން، ބޮޑެތި މީހުން ވެކްސިން ޖަހަން ޖެހޭ ކަމަށް އޭނާ ވިދަޅުވި އެވެ.
"ކޮވިޑުން ރައްކާތެރިވުމަށް އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތައް އަދިވެސް ދޫކޮށް ނުލައި އެޅުން އެއީ ވަރަށް މުހިއްމު ކަމެއް. ކުޑަކުއްޖާ އަށް ބަލި މި ގެންނަނީ ބޮޑެތި މީހުން ބޭރަށް ގޮސް. އަނެއް ކަމަކީ ކޮވިޑުން އަދި ރަނގަޅުވިޔަސް އެބަ އާދެ މި ކަހަލަ ސިމްޓޮމްތައް. އެހެންވީމާ އޭގެ އަލާމާތް އެނގެން ޖެހޭ. އަދި އަލާމާތެއް ފެންނުނީމަ ވީހާވެސް އަވަހަށް ޑޮކްޓަރަށް އެބަ ދައްކަންޖެހޭ،" ޑރ. ފައިސަލް ވިދާޅުވި އެވެ.
ކޮވިޑުން ބަލިން ރަނގަޅުވާތާ އާންމުކޮށް ހަތަރު ހަފުތާގެ ތެރޭގައި މިސްކް ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ފެނެ އެވެ. ޑރ. ފައިސަލް ވަނީ އެފަދަ އަލާމާތެއް ފެނިއްޖެ ނަމަ، ވީހާވެސް އަވަހަށް ޑޮކްޓަރަށް ދެއްކުމަށް އެދިވަޑައިގެންފަ އެވެ.