ރަސްމާލެ މަޝްރޫއު މާލީ ގޮތުން ތަފާތުވަނީ ކީއްވެ؟

ދައުލަތުން ބޮޑު ހަރަދެއް ކޮށްގެން ހިއްކާފައި އޮތް ބިމަކުން ބޭރުގެ ކުންފުންޏަކަށް 500 ހެކްޓަރުގެ ބޮޑު ބިމެއް ހަވާލުކުރީ "ހަމަ ހިލޭ" ހެއްޔެވެ؟ އެއީ 20 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ މަޝްރޫއެއް ކަމަށް ބުނާއިރު އެ ފައިސާގެ ތެރެއިން ދައުލަތަށް ލިބެނީ ކޮން އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟ 

މިއީ ޔުނައިޓެޑް އަރަބް އެމިރޭޓްސް (ޔޫއޭއީ)ގެ އީގަލް ހިލްސްއާ ހަވާލުކޮށްގެން ރަސްމާލޭގައި ތަރައްގީކުރާ "މޯލްޑިވްސް ވޯޓަފްރޮންޓް އެންޑް މެރީނާ" މަޝްރޫއަށް ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ކުރާ ސުވާލުތަކުގެ ތެރެއިން ބައެއް ސުވާލެވެ.

"މިހާރު" އަށް މިދިޔަ ހޮނިހިރު ދުވަހު ދެއްވި ހާއްސަ އިންޓަވިއުއެއްގައި އެ ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބު ދެއްވަން ހައުސިން މިނިސްޓަރު ޑރ. އަބްދުﷲ މުއްތަލިބު ދެއްކެވީ މީގެ ކުރިން ހަމަ އެގޮތަށް ބޭރުގެ ކުންފުނިތަކާ އެކު އެކި ސަރުކާރުތަކުން ހެދި "ޑީލް" ތަކުގައި ކަން ހިނގާފައިވާ ގޮތެވެ.

އެފަދަ އެއް އެއްބަސްވުމަކީ އެމްޑީޕީގެ ފުރަތަމަ ވެރިކަމުގައި ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަމަލް އެއާޕޯޓް އިންޑިއާގެ ޖީއެމްއާރަަށް ކުއްޔަށް ދޭން ހެދި އެއްބަސްވުމެވެ. އެ އެއްބަސްވުމާ އެކު ދައުލަތަށް ފުރަތަމަ 78 މިލިއަން ޑޮލަރު ލިބޭ ގޮތަށް އޮތް ނަމަވެސް ރާއްޖޭގެ މައިދޮރާށިން ދެން ލިބޭ ހުރިހާ އާމްދަނީ ދާން އޮތީ ޖީއެމްއާރަށެވެ.

"އެހެންވީމާ ޖީއެމްއާރަށް ވަރަށް ފައިދާ ހުރި، ދައުލަތަށް ވަރަށް ގެއްލުން ބޮޑުވާ ކަހަލަ ގޮތަކަށް އޮތް ޑީލެއް އެއީ،" މުއްތަލިބު ވިދާޅުވި އެވެ. 

މެރީނާ މަަޝްރޫއަށް އެންމެ ބޮޑަށް ފާޑުވިދާޅުވާ ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ވެރިކަމުގައި ކްރޮސްރޯޑްސް އަަށް އެނބޫދޫފަޅު ދިނީ ވެސް މިނިސްޓަރު މުއްތަލިބު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ދައުލަތަށް ވަރަަށް ކުޑަ އާމްދަނީއެއް ލިބޭ ގޮތަށެވެ. މުޅި އެނބޫދޫފަޅު ކްރޮސްރޯޑްސްއަށް ދިނީ އެކުއިޒިޝަން ކޮސްޓްގެ ގޮތުގައި އެންމެ 40 މިލިއަން ޑޮލަރު ނަގައިފަ އެވެ. 

"ތިޔަބޭފުޅުންނަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ 10 އަހަަރަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސް ވެގެން ދިޔައިރުގައި މުޅި ފަޅުގެ އެއް ބައި އަދި ޑިވެލޮޕް ކުރެވިފައި އޮތީ. އެ ތަނުން ލިބޭ ޓީޖީއެސްޓީ އާއި ވަޒީފާއާ މި ހުރިހާ އެއްޗަކަަށް ބަލާ ކަމަށް ވާ ނަމަ އެތަނުން ލިބޭ އާމްދަނީއަކީ ކޮބައިތޯ؟ ހަގީގީ މަންފާއަކީ ކޮބައިތޯ؟" މުއްތަލިބު ސުވާލު އުފެއްދެވި އެވެ.

އޭގެ ތިން ވަނަ މިސާލަކީ އެމްޑީޕީގެ ދެވަނަ ދައުރު، ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހުގެ ވެރިކަމުގައި ވ. ފޮއްތެޔޮފަޅު ބޭރުގެ ކުންފުންޏަކަށް ކުއްޔަށް ދިން އެއްބަސްވުމެވެ. މުއްތަލިބު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި 750 ހެކްޓަރުގެ ބޮޑު އެ ފަޅު ދީފައި އޮތީ "ދައުލަތަށް އެންމެ ފައިސާފޮއްޗެއް ވެސް ނުލިބޭ" ގޮތަށެވެ. އޭގެ  ބަދަލުގައި އެ ކުންފުނިން އަޅަން ޖޭޙޭނީ އެއާޕޯޓެކެވެ. 

"އެ އެއާޕޯޓް ވެސް އޮތީ އެ ފަރާތަށް 50 އަހަރަށް ޕްރައިވެޓް އެއާޕޯޓެއްގެ ގޮތުގައި ހިންގަން ދޭ ގޮތަށް،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ. 

އެ އެއްބަސްވުން އޮތް ގޮތުން ދައުލަތަށް ލިބޭނެ އާމްދަނީއަކީ މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ބިމު ކުލީގެ ގޮތުގައި އަހަރަކު ލިބޭ ދެ މިލިއަން ޑޮލަރެވެ. 

"މިއިން ކޮންމެ ތަނަކުން ވެސް ދައުލަތަށް ލިބޭނީ ލޭންޑް ރެންޓްގެ ގޮތުގައި އަހަރަކު ދެ މިލިއަން ޑޮލަރު."

މިނިސްޓަރު މުއްތަލިބު ވިދާޅުވީ، ކުއްޔަށް ދިންއިރު ދައުލަތަށް މާބޮޑު އާމްދަނީއެއް ވަގުތުން ނުލިބޭ ގޮތަށް ކުއްޔަށް ދިން އެ ތަންތަނުން ދިގު މުއްދަތުގައި ލިބޭ އާމްދަނީ ވެސް  ވަރަށް ކުޑަ ކަމަށެވެ. އެއީ އެ ތަންތަނުގައި އަޅައިގެން ހިންގަނީ ވަރަށް މަދު ވިލާތަކެއް ކަމަށް ވާތީ އެވެ. 

"ފޮއްތެއްޔަށް ބަލާ ކަމަށްވާ ނަމަ 54 ވިލާ ކަން ނޭނގޭ އެ ބޭފުޅުން ޑިވެލޮޕް ކުރަނީ، ޕްރައިވެޓް ވިލާތައް. އެ ތަނުން އުފެދޭނެ ވަޒީފާގެ އަދަދާއި އެ ތަނުން ލިބޭނެ ޓީޖީއެސްޓީއާ މި އެއްޗިއްސަށް ބަލާ ކަމުގައި ވާ ނަމަ އެ ތަނުން ލިބޭ ފައިދާ ހަގީގަތުގައި އެ ވަރުގެ ބޮޑު ފަޅަކަށް ބަލާއިރުގައި ވަރަށް ކުޑަ،" މުއްތަލިބު ވިދާޅުވި އެވެ.

ރަސްމާލެ މަޝްރޫއުއިން ދައުލަތަށް ލިބޭނެ ފައިދާ މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އެ މަޝްރޫއުގެ އަމަލީ މަސައްކަތް ފެށުމުގެ މާކުރިން ވެސް ފެންނަން ފަށާނެ އެވެ. އެއީ އެ މަޝްރޫއު ފެށުމުގެ ކުރިން އީގަލް ހިލްސް އިން ހުޅުމާލޭގައި އަޅާ 5،000 ފްލެޓްގެ މަސައްކަތް ފަށާނެތީ އެވެ. 

"ފަސްހާސް ހައުސިން ޔުނިޓަކީ މިހާރުގެ މާކެޓް ރޭޓަށް ބަލާކަމުގައިވާ ނަމަ 500 މިލިއަން ޑޮލަރު. އެހެންވީމާ އެހެން ހުރިހާ ޕްރޮޖެކްޓަކުުން ލިބޭ އަދަދަށް ވުރެ އިތުރަށް އަޅުގަނޑުމެންނަށް މި ޕްރޮޖެކްޓުން އެބަ ލިބޭ އެޑްވާންސްކޮށް ވެސް ފައިސާ. އެއީ 7.7 ބިލިއަން ރުފިޔާ،" މުއްތަލިބު ވިދާޅުވި އެވެ.

ރަސްމާލޭގައި އީގަލް ހިލްސް އިން 8،800 އަށް ވުރެ ގިނަ ޕްރޮޕަޓީ އަޅާނެ އެވެ. އެއިން ކޮންމެ ތަނެއްގެ ލީސް ރައިޓްސް ވިއްކާލާއިރު އެ ވިޔަފާރިން ލިބޭ އާމްދަނީގެ 10 ޕަސެންޓް ދައުލަތަށް ދައްކަން ޖެހޭނެ އެވެ. 

މުއްތަލިބު ވިދާޅުި ގޮތުަގައި ރަސްމާލޭން އެ ކުންފުންޏަށް ދޭ ބިމުން ލިބެން އޮތް ކުޑަ އެކުއިޒިޝަން ކޮސްޓް ދޫކޮށްލަނީ އޭގެ ބަދަލުގަ އެވެ. ފްލެޓް އަޅަން ހަރަދުކުރާ 500 މިލިއަން ޑޮލަރު އޭގެ ތެރެއިން ކެނޑި ނަމަވެސް ލީސްރައިޓްސް ވިއްކައިގެން ލިބޭ ފައިސާގެ 10 ޕަސެންޓު ނުވަތަ ގާތްގަނޑަކަށް ތިން ބިލިއަން ޑޮލަރު އަރާނެ ކަަމަށް ސަރުކާރުން ލަފާކުރެ އެވެ. އެއީ ދައުލަތަށް ލިބޭ ފައިސާކަން އޭނާ ފާހަގަކުރި އެވެ. 

އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ކޮންމެ ޕްރޮޕަޓީއަކުން ނަގާ ހަތަރު ޕަސެންޓުގެ ޗާޖާއި އެ ތަނުގައި ހިންގާ ރިސޯޓްތަކާއި ހޮޓާތަކުން ދައްކާ ޓީޖީއެސްޓީ އާއި ވިޔަފާރިތަކުން ލިބޭ އެހެނިހެން ނަފާ ވެސް ހިމެނޭނެ އެވެ.

މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މެރީނާ މަޝްރޫއުގައި ތަރައްގީކުރާ ރިސޯޓްތަކާއި ހޮޓާތަކުން އުފެދޭ ވަޒީފާ އާއި އެ ތަނަށް އަހަރަކު އަންނާނެ ކަމަށް ލަފާކުރާ ޓޫރިސްޓުންގެ އަދަދަށް ބަލާއިރު، ރާއްޖެގައި ފަޅެއް ނުވަތަ ރަށެއް ކުއްޔަށް ދީގެން މީގެ ކުރިން ދުވަހަކު ވެސް ހޯދިފައި ނުވާ ވަރުގެ ނަފާ އެތަނުން ލިބޭނެ އެވެ. އެއީ ތަރައްގީކޮށް ނިމުމުން އެ ތަަނަށް އަރަހަކު އެއް މިލިއަން ޓޫރިސްޓުން ގެނެވޭނެތީ އެވެ.

"މި އެއްބަސްވުން ހަދާފައި އޮތީ ފައްސަތޭކަ ހެކްޓަރުގެ ބިން ދީގެން މިދެންނެވި ގޮތަށް ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމް ސެކްޓާގައި މިހާރު ހޯދާ ފައިސާގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބަޔަށް ވުރެ ގިނަ ފައިސާ ގައުމަށް ވަންނަ ގޮތަށް،" މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވި އެވެ.

އެއްބަސްވެފައިވާ ގޮތަށް ކުރިއަށްދާ ނަމަ ރަސްމާލެ މަޝްރޫއު ވާނީ ރާއްޖޭގެ އިގުތިސާދު މުޅިން އެހެން ހަރުފަތަަކަށް ގެންދާނެ މަޝްރޫއެއްގެ ގޮތުގައި މިނިސްޓަރު ސިފަކުރެއްވި އެވެ.